سيد نعمة الله جزائرى در زهر الربيع روايتى نقل كرده است كه مردى يهود ، جناب اميرالمؤمنين امام على عليه السلام را از اقل عددى كه مخرج كسور تسعه در آن باشد سؤال كرد ، در جوابش فرمود : ايام هفته را در ايام سال كه 360 روز است ضرب كن ( 7 / 2520 ئ 360 ) .
و نيز شيخ بهائى در خلاصة الحساب گفته است :
« لطيفة ، يحصل مخارج الكسور التسعة من ضرب أيام شهر في عدة الشهور و الحاصل في أيام الاسبوع ، و من ضرب مخارج الكسور التى فيها حرف العين بعضها في بعض . و سئل اميرالمؤمنين على عليه السلام عن ذلك فقال : اضرب أيام اسبوعك في أيام سنتك » .
يعنى ايام ماه كه 30 روز است در 12 كه عدد ماهها است ضرب كن و حاصل را كه 360 است در عدد 7 كه عدد روزهاى هفته است . ( 7 / 2520 ئ 12 / 360 ئ 30 ) . و نيز از ضرب مخارج كسورى كه حرف عين دارند ( ربع ، سبع ، تسع ، عشر ) در يكديگر مخارج كسور تسعه كه رؤوس كسوراند حاصل مى شوند ( 1 10 / 2520 ئ 1 9 ئ 1 7 ئ 1 4 ) . و از اميرالمؤمنين امام على عليه السلام از مخرج كسور تسعه سؤال شد ، گفت : روزهاى هفته ات را در روزهاى سالت ضرب كن .
راقم گويد : مسائل رياضى كه از امام على عليه السلام سؤال شد و هر يك را بالبديهة جواب فرمود يكى پس از ديگرى مانند همه آثار كمالى آن جناب شگفت آورتر است . مثلا همين مسأله « مخرج كسور تسعه » كجا و « مسأله ديناريه » كجا . ميبدى در آخر فتح سوم از فاتحه هفتم از شرح ديوان منسوب به امير عليه السلام آورده است كه :
« و گويند مرتضى پاى مبارك در ركاب داشت و سوار مى شد ، زنى آمد و بر سبيل تظلم گفت : يا اميرالمؤمنين إن أخى ترك ستمائة دينار و قد أعطونى دينارا ، فرمود : لعل أخاك خلف زوجة و اما و بنتين و اثنى عشر أخا و اياك ، گفت نعم ، فرمود قد استوفيت حقك و سوار شد . و اين مسأله را ديناريه گويند » . ( ط 1 ص 110 )
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 714
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٧١٤