اگر مبدأ سمت را نقطه جنوب قرار دهيم پس اگر عرض موضع شمالى و اكثر از عرض مكه بوده باشد ، قوس سمت مكه منتفى و نقطه جنوب نقطه سمت قبله خواهد بود ، و اگر عرض موضع جنوبى باشد مطلقا ، و يا شمالى كمتر از عرض مكه نيز قوس سمت منتفى است ولى نقطه شمالى نقطه سمت قبله خواهد بود فتبصر .
تبصره :
انحراف سمت قبله به وجه ديگر نيز تعريف شده است به اين بيان كه انحراف قبله زاويه اى است كه از تقاطع دائره نصف نهار و دائره سمت قبله از جانب سمت رأس حادث مىشود ، اين زاويه مساوى با قوس انحراف سمت قبله است زيرا كه نسبت به دائره افق زاويه قطبيه است ، و زاويه قطبيه مساوى با قوس عظيمه خود است ، يعنى آن قوس مقدر زاويه است ، پس اگر مكه و موضع شخص در سطح يك دائره نصف النهار قرار گيرند لا محاله اين زاويه منتفى است .
در تمثيل مطالب فوق گوييم : ( ش 85 ) فرض كنيم اه ب د دائره افق بر قطب ح پس ح سمت رأس موضع مفروض است . و ر سمت رأس مكه . و ا ح ب دائره نصف النهار بلد يا موضع مفروض پس ا ب دو نقطه شمال و جنوب است . و ه ح د دائره سمت قبله . و ب د قوس سمت قبله ، يعنى قوس انحراف آن كه مقدر زاويه ب ح د است ، اين زاويه را زاويه انحراف قبله گويند . و د نقطه سمت قبله ، خط ح د خط سمت قبله است . و چون شمس به نقطه و مثلا رسد قوس و ر د قوس ارتفاع سمت قبله خواهد بود فافهم .
( شكل شماره 85 )