تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 357

مساهمون:

ص٣٥٧
و مشترى را نه ماه و چهارده روز . و مريخ را دو سال و پانزده روز . و زهره را يكسال و ششماه و چهار روز . و عطارد را سه ماه و چهار ده روز . و اصغر زمان استقامت زحل را هفت ماه و بيست و شش روز است و مشترى را نه ماه . و مريخ را يكسال و دو ماه و هفت روز . و زهره را يكسال و پنج ماه و بيست روز . و عطارد را سه ماه و سه روز . و اعظم زمان رجعت زحل را پنج ماه ، و مشترى را چهار ماه و نيم ، و مريخ را دو ماه و بيست و يكروز ، و زهره را يك ماه و چهارده روز ، و عطارد را بيست و سه روز است . و اصغر زمان رجعت زحل را چهار ماه و شانزده روز است ، و مشترى را سه ماه و بيست و هشت روز ، و مريخ را دو ماه و شش روز ، و زهره و عطارد را بيست و يكروز . و بدانكه زحل را در هر دوره بيست و نه رجعت ، و مشترى را در هر دوره يازده رجعت است . پس اگر ناظر در تقويم به بيند كه درجه يا دقيقه كوكب در هر نصف روزى زياده از روز سابق است ، داند كه كوكب مستقيم است ، و اگر كمتر باشد داند كه راجع است ، و اگر مساوى باشد در چند روز داند كه مقيم است . اما قمر را اگر چه تدوير هست ، اما حركت او در قطعه عليا كه بخلاف توالى است اسرع از حركت وسط او نيست پس رجعت لازم نيايد ، ليكن در قطعه عليا بطيى ء و در قطعه سفلى سريع نمايد ، و وجه بطؤ و سرعت ظاهر است ، اما بيان حركت وسط و عدم لزوم رجعت چنان كه در همين درس وعده داده ايم مبتنى بر مطالبى است كه پس از آگاهى بدانها گفته آيد .
فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ الْجَوارِ الْكُنَّسِ