تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 196

مساهمون:

ص١٩٦
بيوگرافى كريستف كلمب ايتاليايى ، و شامپلن ( شامپوليون فرانسوى ) هر يك در واژه مربوط به خودش در لغت نامه ياد شده آمده است رجوع بفرمائيد . و در ترجمان ماژلان
Magellan ) )
از لاروس نقل به ترجمه كرده است كه « : ماژلان دريانو رد پرتقالى است ( 1521 1470 م ) كه در سال 1520 تنگه ماژلان را كشف كرد . وى نخستين كسى بود كه سفر دور دنيا را پيش گرفت ولى در فيليپين كشته شد » و نيز در بيان تنگه ماژلان گويد « : ماژلان تنگه ايست در جنوب آمريكاى جنوبى ( شيلى ) و شمال « ترودفو » كه به نام كاشف آن ماژلان نامگذارى شده است . قوله « : و چون دائره عظيمه اى از دوائر ميول فرض كنند » . . . دائره ميل را در درس دهم شناخته ايم و تعريف آن را به خوبى دانسته ايم . حال گوييم : هر گاه دائره ميلى را از سطح فلك به روى زمين آوريم ، با دائره استواى ارضى بر زواياى قائمه تقاطع مىكند . و در درس بيستم بدست آورده ايم كه دائره استواء ، كره ارض را به دو نصف متساوى شمالى و جنوبى قسمت مىكند ، پس كره زمين به يك دائره عظيمه ميل و خط استواء به چهار ربع متساوى قسمت مىشود . از دروس گذشته معلوم شده است كه خط استواء واحد شخصى است ، بخلاف دائره ميل كه آن را افراد غير متناهى است چه اين كه از هر نقطه زمين يا فلك أعنى سطح جسم كل عالم جسمانى چنان كه در دروس گذشته ، مكرر بدان اشارت شده است مى توان دائره ميل ى گذارند كه با معدل النهار يا خط استواء بر زواياى قائمه تقاطع كند . بنابراين ، كره ارض با فرض تقاطع هر دائره ميل با خط استواء ، به چهار ربع متساوى تقسيم مىشود . و لكن به نحو اطلاق از تقاطع هر دائره ميل با خط استواء يك ربع ارض يك ربع مسكون شمالى نخواهد بود ، بلكه براى حصول اين امر بايد دائره ميل را مشخص كرد ، و عبارت را بدين نحو تعبير نمود كه : هر گاه دائره ميلى از دو طرف منتهاى عمارت شرقى و غربى معموره ارض بگذرد ، از چهار ربعى كه بر سطح ارض از تقاطع اين دائره ميل با خط استواء