تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 170

مساهمون:

ص١٧٠
رسم الخط حرف ك در اول ارقام مركبه ، در كتب فن سركج بدين صورت است : ال . مثلا كب را چنين نويسند : كب ، و كط را چنين : كط ، و بر اين قياس . و حرف ج را كه عدد آن سه است فقط به ترقيم سر آن بدون نقطه اكتفا كنند يعنى ح نويسند اما در تض‌اعيف هزار نقطه مى زنند . پس كج و لج را چنين نويسند : لح ، و بر اين قياس . و هر گاه در جائى اتفاق افتد كه رقم نباشد صفرى بنهند بدين گونه : . در اين جدول حصه عدد هر يك از حروف بيست و هشت گانه به ترتيب ابجدى از يگان كه مخفف يك گان است ، و ده گان ، و صدگان ، ذكر شده است . و در اين دو بيت اعداد حروف جمل ابجدى نيكو به نظم آورده شده است :
ابجد و هوز و دگر حطى
از يكى تا ده است بهر شمار
كلمن سعفص است تا به نود
قرشت ثخذ و ضظغ به هزار
و ديگرى نيز در بيان حساب جمل نيكو سروده است :
يگان يگان شمر ابجد حروف تا حطى
چنان كه از كلمن عشر عشر تا سعفص
پس آنگه از قرشت تا ضظغ شمر صدصد
دل از حساب جمل كن تمام مستخلص
در زيجات و ديگر كتب فن رسم الخط ب بدون نقطه است بدين صورت و در بسيارى از زيجات و كتب و رسائل قدماء در اين فن رسم بوده است كه به جاى ب تنها يك نقطه