من مضافات صوبه بهار و موضع توليت رصد اين زيج است ، سيلابى عظيم ظاهر گشته به نوعى كه از طغيانى جداول و انهار ، بيشتر از عمرانات ته آب گرديد ، و هر ذى روح از هراس ، اين سانحه را كم از طوفان نوح عليه السلام نمى دانست ، و هر شيخ كبير السن معترف كه گاهى چنين سيلاب به راى العين مشهود نگشته ، ازين ممر اين تاريخ مسمى به تاريخ طغيانى گرديد ، و جداول اوساط اين زيج بر همين تاريخ ابتنا يافت » .
اين دو اثر بسيار گرانقدر اعنى جامع بهادرى ( و يا جامع بهادرخانى ) و زيج بهادرى ( و يا زيج بهادر خانى ) از اصول مصادر و ماخذ اين كتاب ما : ( دروس علم هيات ) اند . كتاب ديگر در شرح آلات رصدى قديم و حديث از معظم له نام مى برند و چون ديگر آثار علميش به بزرگى نام مى برند ، به نام منظار الرصد كه به بزرگى زيج و جامع ياد شده است و در هند بطبع رسيده است ، راقم هنوز به تحصيل آن توفيق نيافته است .
معانى غره ماه وسطى ، و جداول اوساط ، و اصطلاحات ديگر رياضى اين درس ، در دروس آتيه روشن مىشود .
مرحوم آقا سيد محسن امين در جزء چهل و دوم كتاب قيم اعيان الشيعه ( ص 240 ط 1 ، شماره 9344 ) آن جناب را چنين نام مى برد :
« الحكيم الرياضى الرصدى المولوى ابوالقاسم غلام حسين بن المولى فتح محمد الكربلائى الجينورى ، له كتاب الرصد المعروف بالطغيانى و هو اجمع كتاب فى فنون الرياضيات بأسرها مع حسن الترتيب فى غاية البسط و التنقيح صنفه لراجه احتشام الملك صادر جنگ بهادر خان شرع فيه سنة 1248 و فرغ منه بعد سنة كاملة فارسى طبع اوائل انتشار الطباعة فى بلاد الهند و يقال له مفتاح الرصد ايضا ، و له كتاب جامع بهادرى » . انتهى .
كتاب شريف جامع بهادرى مشتمل بر اهم مسائل فنون اربعه رياضى يعنى هندسه و مناظر و حساب و هيات است . و وصف صاحب اعيان الشيعه كه « : هو اجمع كتاب فى فنون الرياضيات بأسرها ، و يقال له مفتاح الرصد ايضا » با جامع
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 109
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٠٩