حيوانى حسّاس است ، نتيجه مىدهد : بعضى اجسام حساساند . نتيجهء لازم الصدق قرائن اين شكل مطلقا جزئيه است ، يعنى اين شكل هيچگاه نتيجهء كليّه نمىدهد . پس شكل اوّل از محصورات اربعه هر چهار وجه را منتج است ؛ و شكل ثانى از آنها فقط سالبه را ، خواه جزئيه و خواه كليّه ، و شكل ثالث از آنها فقط جزئيه را ، خواه موجبه و خواه سالبه .
شرائط انتاج شكل سوم موجبه بودن صغرى و كلّى بودن يكى از دو مقدمه است ، يعنى يكى از صغرى و كبرى ، هر كدام كه باشد ، كلى بوده باشد . از موجبه حرف ميم مضمومه ، و از صغرى غين ساكنه را گرفتهاند « مغ » گفتهاند ؛ و از كليت كاف را ، و از احدى المقدمتين الف احدى و « ين » مقدمتين را كه « كاين » مىشود ، يعنى شرائط انتاج شكل سوم « مغكاين » است ( مغكب » اوّل ، « خين كب » ثانى ، و « مغكاين » سوم ) . و از جمله شرائط فعلى بودن صغرى را نيز مانند شكل اوّل گفتهاند و ما از آن در مختلطات بحث مىكنيم .
چنان كه در دو شكل گذشته گفتهايم ، هر گاه هر يك از محصورات اربع صغرى و كبرى قرار گيرد ، در بادى نظر شانزده وجه متصور است ، ولى با مراعات دو شرط مذكور ( مغكاين ) ضروب منتجهء اين شكل شش قسم خواهد بود : صغراى موجبهء كليّه با كبراى هر يك از محصورات اربع ، و صغراى موجبهء جزئيه با كبراى موجبهء كليّه و سالبهء كليّه ؛ و باقى ضروب عقيماند ، چنان كه در اين جدول نموده مىشود .
دروس معرفت نفس (فارسى) — صفحة 518
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٥١٨