المحمول بالضميمة .
پارسى گو گرچه تازى خوشتر است ، به ممشاى متأخرين از مشاء ، حقيقت هر چيز آن وجود خاص او است كه حقيقت به اين معنى مساوى وجود است ، و وجودى كه قسط اول تعالى است اكمل وجود است و موجودات حقائق متباينه اند و وجود اصل در تحقق است و ماهيت اعتبارى است ، و اين حقايق متخالفه ملزوم و معروض وجود عام مطلق اند كه وجود مطلق عام مقول بر همه آنها بطور اشتراك و تشكيك است ، و مقول به تشكيك بر اشياء محال است كه مقوم اشياء يعنى نفس حقيقت اشياء يا جزء حقيقت آنها باشد كه بنابر اول نوع و بنابر دوم جنس باشد بلكه خارج لازم آنها است . و صحيح است كه حقايق مختلفه در لازم واحد مشترك باشند . و از اينكه لازم واحد حقايق متخالفه مشكك است لازم نمى آيد كه ملزومات هم مشكك باشند و يا ملزومها در احكام وجوديه يكسان باشند ، لذا صحيح است كه مثلا يكى از ملزومها محض وجود و انيت صرف باشد كه ذات واجب است يعنى الحق انيته ماهيته ، و ملزومى ديگر كه ممكناتند وجودش زائد بر ماهيت باشد ، و نيز از اينكه لازم كه وجود عام است بديهى است ، لازم نمى آيد كه ملزوم آن هم بديهى باشد لذا مفهوم عام وجود اولى التصور و از اعرف اشياء است ولى ملزومى مثلا كه حقيقت واجب است در غايت خفا است . اين بيان خلاصه تحقيق بهمنيار در تحصيل و خواجه طوسى در شرح اشارات كه نام برده ايم و مسئله سى و ششم شرح تجريد علامه
انه الحق (فارسى) — صفحة 48
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٨