خداوند سبحان انسان را كه در قرآن بالا مىبرد درجات تعبير مىكند :
وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ
« 1 »
هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ
« 2 »
فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى
« 3 » .
و فرمود :
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
« 4 » .
عدد آيات قرآن چند است كه درجات بهشت به عدد آيات قرآن است ؟
قرآن يكصد و چهارده سوره است ، و آيات آن را شش هزار و ششصد و شصت و شش گفتهاند . تفصيل بحث را در آخر جلد پنجم وافى ( ص 274 ) طلب بايد كرد .
و لكن قرآن را عوالم است : يك عالم آن قرآن كتبى است ؛ و آن همين قرآن است كه بر روى دست مىگيريم و مىگشاييم و با زبان و دهن و صوت و لفظ اينجا ، يعنى عالم ماده و نشأهء عنصرى ، قرائت مىكنيم ، و چون صورتى در زير دارد آنچه در بالاستى ، همانطور كه هر ذره را عوالم است كه
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ
« 5 » آن قرآنى كه كتاب مكنون است در لوح محفوظ است .
لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ
« 6 » . آن قرآنى است كه از مقام شامخ اسماء و صفات الهى از خزائن ربوبى ، از ملكوت عالم تنزل پيدا كرده تا به صورت كتب درآمده است . امير المؤمنين - عليه السّلام - فرموده است : و اعلم انّ لكلّ ظاهر باطنا على مثاله « 7 » . اين قرآن كتبى صورت كتبيهء انسان كامل است ، و آن قرآن عينى صورت عينيهء انسان كامل است .
قرائت هم در هر نشأه صورتى دارد . قرائت اين نشأه با اين لب و دهن است . و مطابق عوالم و نشئات ، قرائتها تفاوت دارد . شما در بيدارى كه حرف مىزنيد طورى است ، و در عالم خواب كه با آن بدن برزخى حرف مىزنيد طور ديگر است .
آن دهن كارى به اين دهن ندارد : آن گوياست و اين بسته و خاموش . به قول ملّاى رومى ، در دفتر سوم مثنوى ، در بيان اينكه تن روح را چون لباسى است ،
هامش
( 1 ) - مجادله 58 : 11 .
( 2 ) - آل عمران 3 : 163 .
( 3 ) - طه 20 : 75 .
( 4 ) - النساء 4 : 145 .
( 5 ) - حجر 15 : 21 .
( 6 ) - واقعه 56 : 79 .
( 7 ) - نهج البلاغه 152 .