مفسران ، نقل كردهاند كه : پيامبر صلى الله عليه و آله در يكى از روزهاى جمعه در « صفه » ( سكوى بزرگى كه در كنار مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله قرار داشت ) نشسته بود ، و گروهى نزد آن حضرت حاضر بودند ، جا تنگ بود ، پيامبر صلى الله عليه و آله عادتش اين بود كه « مجاهدان بدر » را اعم از مهاجر و انصار احترام فراوان مىكرد ، در اين هنگام ، گروهى از « بدريون » وارد شدند ، در حالى كه ديگران قبل از آنها اطراف پيامبر صلى الله عليه و آله را پر كرده بودند ، هنگامى كه مقابل پيامبر صلى الله عليه و آله رسيدند سلام كردند ، پيامبر صلى الله عليه و آله پاسخ فرمود ، سپس به حاضران سلام كردند ، آنها نيز پاسخ گفتند ، آنها روى پاى خود ايستاده منتظر بودند ، حاضران به آنها جا دهند ولى هيچ كس تكان نخورد ! اين امر ، بر پيامبر صلى الله عليه و آله سخت آمد ، رو به بعضى از كسانى كه اطراف او نشسته بودند كرد ، فرمود : فلان و فلانى برخيزند ، چند نفر را از جا بلند كرد تا واردين بنشينند ( و اين در حقيقت نوعى ادب آموزى و درس احترام گذاردن ، به پيشكسوتان در ايمان و جهاد بود ) .
ولى ، اين مطلب بر آن چند نفر كه از جا برخاستند ، ناگوار آمد ، به طورى كه آثارش در چهرهء آنها نمايان گشت ، منافقان ( كه از هر فرصتى استفاده مىكردند ) گفتند : پيامبر صلى الله عليه و آله رسم عدالت را رعايت نكرد ، كسانى را كه عاشقانه نزديك او نشسته بودند ، به خاطر افرادى كه بعداً وارد مجلس شدند ، از جا بلند كرد ، در اينجا آيهء فوق نازل شد ( و قسمتى از آداب نشستن در مجالس را براى آنها شرح داد ) . « 1 »
* * * ( 12 ) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ذلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْتَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 13 ) أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْتَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ
هامش
( 1 ) « تفسير روح المعانى » ، ج 28 ، ص 25 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « درّ المنثور » ، ج 6 ، ص 184 ؛ « قرطبى » ، ج 17 ، ص 296 ؛ ( مفسران ديگر مانند « فخر رازى » و « فى ظلال القرآن » نيز در ذيل آيهء مورد بحث همين مطلب را مختصر تفاوتى نقل كردهاند ) .