را فقط به خاطر اللّه انجام مىدهم ، اما هنگامى كه مردم از اين اعمال من سخن مىگويند و ستايش مىكنند ، مسرور و خوشحال مىشوم ، اين اعمال من چگونه است ؟
پيامبر صلى الله عليه و آله سكوت فرموده سخنى نگفت ، تا اين كه : آيهء فوق نازل شد و به اين سؤال پاسخ داد ( كه تنها عملى مقبول درگاه خدا است كه با اخلاص كامل همراه باشد ) . « 1 »
بدون شك منظور از اين روايت ، آن حالت سرور غير اختيارى نيست ، بلكه حالتى است كه انگيزهء عمل انسان گردد و يا حكايت از عدم خلوص نيت كند .
عمل خالص ، تا آن حدّ در اسلام مورد اهميت است كه : در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
مَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِيْنَ يَوْماً فَجَّرَ اللَّهُ يَنابِيْعَ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلبِهِ عَلى لِسانِهِ :
« كسى كه چهل روز اعمال خود را خالصانه انجام دهد ، خداوند چشمههاى حكمت و دانش را از قلبش بر زبانش مىگشايد » . « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 67 ، ص 221 ، ج 69 ، ص 282 ، و ج 81 ، ص 384 ؛ « نور الثقلين » ، ج 3 ، ص 316 ؛ « قرطبى » ، ج 11 ، ص 70 .
( 2 ) « سفينة البحار » ، ج 1 ، ص 408 ؛ « بحار الانوار » ، ج 67 ، ص 249 ؛ « مستدرك سفينة البحار » ، ج 2 ، ص 357 ، ج 3 ، ص 147 ، با اندكى تفاوت ؛ « درّ المنثور » ، ج 1 ، ص 350 ، با اندكى تفاوت .