( 36 ) إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقُونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَ الَّذينَ كَفَرُوا إِلى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ
آنها كه كافر شدند اموالشان را براى باز داشتن ( مردم از راه خدا ) انفاق مىكنند ، آنها اين اموال را ( در اين راه ) مصرف مىكنند اما مايهء حسرت و اندوهشان خواهد شد و سپس شكست خواهند خورد . و ( در جهان ديگر اين ) كافران همگى به سوى دوزخ گردآورى خواهند شد .
شأن نزول :
كمكهاى مالى مردم مكّه براى نبرد بدر
در « تفسير على بن ابراهيم » و بسيارى ديگر از تفاسير چنين آمده است : آيهء فوق در مورد جنگ بدر و كمكهاى مالى مردم « مكّه » نازل شده است ؛ زيرا هنگامى كه مشركان « مكّه » به وسيلهء قاصد « ابوسفيان » از جريان آگاه شدند ، اموال فراوانى جمع و جور كردند تا به جنگجويان خود كمك كنند ، اما سرانجام شكست خورده ، كشته شدند و به سوى آتش دوزخ شتافتند و آنچه را در اين راه مصرف كرده بودند مايهء حسرت و اندوهشان شد . « 1 »
البته در آيهء نخست اشاره به ساير كمكهاى آنها در مبارزاتشان بر ضد اسلام نيز هست و مسأله به طور كلى مطرح شده است .
بعضى نيز گفتهاند : آيه دربارهء كمكهاى « ابوسفيان » براى استخدام دو هزار مزدور در جنگ احد نازل شده است . « 2 »
ولى از آنجا كه آيات در رديف آيات مربوط به جنگ بدر قرار گرفته شأن نزول اوّل صحيحتر به نظر مىرسد .
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » ، ج 17 ، ص 205 و ج 19 ، ص 231 و 243 ؛ « تفسير على بن ابراهيم قمى » ، ج 1 ، ص 277 ( دار الكتاب قم ) ؛ « نور الثقلين » ، ج 2 ، ص 154 .
( 2 ) « بحار الانوار » ، ج 17 ، ص 180 ، ج 19 ، ص 230 ، و ج 20 ، ص 117 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « جامع البيان » ، ج 9 ، ص 322 ؛ « درّ المنثور » ، ج 3 ، ص 184 .