22 / 62
اين نصرت بسبب آنست كه خدا همونست ثابت و آنچه مىخوانند كافران بجز وى همونست باطل و بسبب آنست كه خدا همونست بلندمرتبه بزرگ قدر ( 62 )
22 / 63
آيا نديدى كه خدا فرودآورد از آسمان آب را پس زمين سرسبز شود هر آئينه خدا لطفكننده دانا است ( 63 )
22 / 64
او راست آنچه در آسمانها است و آنچه در زمين است و هر آئينه خدا همونست بىنياز ستودهكار ( 64 )
22 / 65
آيا نديدى كه خدا مسخّر كرد براى شما آنچه در زمين است و مسخر ساخت كشتيها مىرود در دريا بفرمان او و نگاه مىدارد آسمان را از آنكه بيفتد بر زمين مگر به دستورى او هر آئينه خدا در حق مردمان بخشاينده مهربانست ( 65 )
شرح
ذلِكَآن وصف كه حق را بكمال قدرت كرده شدهبِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّبسبب آنست كه خداى تعالى اوست ثابت در نفس خود و واجب بذات خودوَ أَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْباطِلُو به درستى كه آنچه شما مىپرستيد و حفص رح بيا مىخواند يعنى آنچه مىخوانند و مىپرستند كافران بجز خداى اوست باطل و معدوم در حد ذات خود در احقاف آورده كه اوست موجود بذات خود و ديگران اگرچه موجوداند وجود ايشان بدوست پس نفس خود باطل باشند چه باطل آنست كه موجود نبود چون دعاوى باطله و بدين سبب حضرت سيّد عالم ص فرمود كه اصدق بيت قالته العرب قول لبيد مصرع الا كل شىء ما خلا اللّه باطل * و در مثنوى معنوى فرموده ابياتاين دوئى اوصاف ديده احول است * ورنه اوّل آخر آخر اوّل استكل شىء ما خلا اللّه باطل * ان فضل اللّه غيم هاطلملك ملك اوست او خود مالك است * غير ذاتش كل شىء هالك استوَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُو بسبب آنست كه خداى اوست برتر از همه اشيا و بزرگتر از نسبت شريك و همتاأَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءًآيا نديدى و ندانستى استفهام تقريرى است يعنى دانسته آن را كه خداى فرستاد از ابر يا از جانب آسمان آبى رافَتُصْبِحُ الْأَرْضُپس گشت زمين ايراد ماضى بلفظ مضارع افاده اثبات بقاى اثر مطر مىكند مدتى متمادى يعنى پيوسته است زمين بسبب آن آبمُخْضَرَّةًسبز گشته به گياه بعد از پژمردگى و خشكىإِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌبه درستى كه خداى تعالى لطفكننده است با بندگان به رويانيدن گياه تا ايشان را از ان روزى دهد داناست به حال رزق و مرزوقلَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِمر او راست آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمينها است خالق و مالك همه اوستوَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُو به درستى كه خداى هر آئينه اوست بىنياز در ذات خود از همه اشيا ستوده و ستاينده و سزاوار پرستش و ستايش بصفات و افعال خودأَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْآيا نديدى و ندانستى آنكه خداى تعالى رام كرد براى شماما فِي الْأَرْضِآنچه در زمين است از حيوانات و غير آن يعنى هر چه منتفع شود به آن انسانوَ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِو مسخر گردانيد مر شما را كشتى كه مىرود در دريا بفرمان اووَ يُمْسِكُ السَّماءَو نگاه دارد خداى آسمان راأَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِاز آن كه بيفتد بر زمين مگر بخواست او يعنى هرگاه كه حق تعالى افتادن او خواهد بيفتدإِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌبتحقيق كه خداى تعالى بر مردمان مهربان و بخشاينده است كه ابواب منافع بر ايشان گشوده و انواع مضار از ايشان دفع كرد .