22 / 57
و آنان كه كافر شدند و دروغ شمردند آيات ما را پس آن جماعه ايشان را باشد عذاب خواركننده ( 57 )
22 / 58
و آنان كه هجرت كردند در راه خدا پس كشته شدند يا بمردند هر آئينه روزى دهد ايشان را خدا روزى نيك و هر آئينه خدا وى بهترين روزىدهندگانست ( 58 )
22 / 59
البته درآرد ايشان را بموضع كه خوشنود شوند ازان و هر آئينه خدا دانا بردبار است ( 59 )
22 / 60
حكم اينست و هر كه در پى ايذاى كسى افتاد بمانند آنكه ايذا داده شد او را بعد ازان تعدى كرده شد بر وى هر آئينه نصرت خواهد داد خدا او را هر آئينه خدا بخشاينده آمرزگار است ( 60 )
22 / 61
اين نصرت بسبب آنست كه خدا در مىآرد شب را در روز و در مىآرد روز را در شب و بسبب آنست كه خدا شنوا بينا است ( 61 )
شرح
وَ الَّذِينَ كَفَرُواو آنان كه نگرويدندوَ كَذَّبُوا بِآياتِناو تكذيب كردند مر آيتهاى ما رافَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌپس آن گروه مر ايشان راست عذاب خواركننده و رسواسازندهوَ الَّذِينَ هاجَرُواو آنان كه هجرت كردند و از ديار خود ببريدندفِي سَبِيلِ اللَّهِدر راه خداى يعنى در طاعت و اطاعت خداى تعالى و از براى رضاى وىثُمَّ قُتِلُواپس كشته شدند در جهاد با دشمنان دينأَوْ ماتُوايا بمردند شربت شهادت ناچشيدهلَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُهر آئينه روزى دهد ايشان را خداى تعالىرِزْقاً حَسَناًروزى نيكو كه نعيم بهشت است نه تعبى رسد در تحصيل آن و نه علتى بود در تناول آن و نه دغدغه انقطاع باشد در آن آوردهاند كه بعضى از صحابه رض گفتند يا رسول اللّه ما با جمعى برادران دينى بجهاد مىرويم و ايشان شهيد مىشوند و به عطيات الهى مشرف مىگروند و اگر ما بميريم و شهيد نگرديم حال ما چون شود اين آيت نازل شد كه چون همه در نيت جهاد متفق بوديد همه را رزق حسن خواهيم دادوَ إِنَّ اللَّهَو به درستى كه خداىلَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَهر آئينه اوست بهترين روزىدهندگان كه بىحساب مىدهدلَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُتا درآرد ايشان را در بهشت عنبر سرشت زرّين خشت درآوردنى كه پسندند آن را يعنى ملائكه را باستقبال ايشان فرستد و به تعظيم تمام ايشان را در بهشت درآرد و ايشان را بدهد ما لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشروَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌو به درستى كه خداى تعالى دانا است باحوال ايشان و اعادى ايشانحَلِيمٌبردبار است در عقوبت اعدا تعجيل نفرمايد و در تبيان آورده كه قومى از مشركان در اواخر ماه محرم خواستند كه با مسلمانان قتال كنند و اهل اسلام از قتال در ماه محرم اجتناب نموده گفتند صبر كنيد تا شهر محرم بگذرد كافران راضى نشدند و مسلمانان با ايشان كارزار كرده مظفر و منصور شدند اين آيت از ان خبر مىدهدذلِكَ وَ مَنْ عاقَبَاين حكم است خداى كه گفته شد در باب مؤمن و كافر و هر كه عقوبت كند يعنى با مشركان مقابله نمايدبِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِبمانند آنكه به او عقوبت كرده شد يعنى قتال كردند ، جزا را براى ازدواج عقوبت مىگويند يعنى جزا دهد ظالم را به مثل آنچه ظلم كردهثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِپس ستم كرده شود برو يعنى معاودت كند به او به عقوبت معاقب ثانى كه مجازى و منتقم استلَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُهر آئينه نصرت دهد خداى تعالى او راإِنَّ اللَّهَبتحقيق خداى تعالىلَعَفُوٌّهر آئينه عفوكننده استغَفُورٌآمرزنده است مر منتقم را تعريض است بهآنكه عفو از انتقام بهتر است و لمن صبر و غفران ذلك لمن عزم الامور صاحب موضح مىفرمايد كه حكم آيت در بيان جراحات است يعنى كسى را مجروح ساختند و او در برابر جارح خود را مجروح گردانيد ديگرباره به ازاى آن جروح بر مجروح اوّل اعاده جرح كردند حق سبحانه او را يارى مىكندذلِكَآن نصرت مظلوم رابِأَنَّ اللَّهَبسبب آنست كه خداى تعالى قادر است بر آنكه چيزى را بر چيزى غالب گرداند و از جمله آنكهيُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِدرمىآرد شب را در روز و ساعتهاى او را مىافزايد يا ظلمت شب را بجاى روشنائى روز مىنهد .وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِدرمىآرد روز او در شب و ساعتهاى او را زياده مىسازد يا ضوء نهار را بجاى ظلمت ليل مىآردوَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌو بسبب آنست كه خداى تعالى شنواست قول معاقب رابَصِيرٌبينا است باحوال منتقم .