4 / 7
مردمان را حصّه هست از آنچه بگذارند پدر و مادر و خويشان و زنان را نيز حصه هست از آنچه بگذارند پدر و مادر و خويشان از آنچه كم باشد از مال يا بسيار باشد ، حصّه مقرر كرده شده ( 7 )
4 / 8
و چون حاضر شوند نزديك قسمت ميراث خويشان و يتيمان و گدايان پس بدهيد ايشان را چيزى از ان ( يعنى بطريق استحباب ) و بگوئيد به ايشان سخن نيكو ( 8 )
4 / 9
و بايد كه بترسند از خدا آنان كه اگر نزديك شوند از آنكه بگذارند بعد خود اولاد ناتوان را خائف باشند بر ايشان ( كه ضايع شوند ) پس بايد كه از خدا بترسند و بايد كه بگويند سخن استوار ( 9 )
4 / 10
هر آئينه آنان كه مىخورند اموال يتيمان به ظلم جز اين نيست كه مىخورند در شكم خويش آتش را و درآيند به دوزخ ( 10 )
شرح
لِلرِّجالِمر مردان را اگر خرد باشند و اگر بزرگنَصِيبٌبهرهايستمِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِاز مالى كه بگذارند پدر و مادروَ الْأَقْرَبُونَو خويشاوندان نزديكوَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌو مر زنان را نيز حصّهايستمِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَاز آنچه والدين و اقارب بگذارندمِمَّا قَلَّ مِنْهُاز آنچه كم باشد از مال گذاشتهأَوْ كَثُرَيا بسيار بود حق سبحانه مقرر ساخته براى ايشاننَصِيباً مَفْرُوضاًبهره به اندازه پيدا كردهوَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَو چون حاضر شوند در وقت قسمت مواريثأُولُوا الْقُرْبىخويشانى كه ميراث نمىبرندوَ الْيَتامىو يتيمانى كه بيگانه باشندوَ الْمَساكِينُو درويشان و محتاجانفَارْزُقُوهُمْ مِنْهُپس بدهيد ايشان را چيزى از آنچه مقسوم مىگردد تا دل ايشان خوش شود مراد آنست كه بر حضار مجلس قسمت را بر سبيل تصدق چيزى دهند و گفتهاند اين امر بر سبيل وجوب بوده و به آيت مواريث و وصايا منسوخ شدهوَ قُولُوا لَهُمْو بگوئيد مر اين جماعت راقَوْلًا مَعْرُوفاًسخنى پسنديده كه موجب فرح خاطر ايشان شودوَ لْيَخْشَ الَّذِينَو بايد كه بترسند آنان كهلَوْ تَرَكُوااگر بگذارندمِنْ خَلْفِهِمْاز پس مرگ خويشذُرِّيَّةً ضِعافاًفرزندان ضعيف و عاجزخافُوا عَلَيْهِمْبترسند بر ايشان از بىنوائى و ضائع شدن يعنى ورثه را بايد كه با ضعفاى اقارب و يتيمان و مسكينان كه در مجلس قسمت تركه حاضر آمدهاند مراسم مرحمت و شفقت مرعى دارند و تفكّر كنند كه اگر ايشان را فرزندان خورد و عاجز باشند و بعد از فوت ايشان به چنان مجلسى درآيند حرمان ايشان جائز است يا نى و هرآئينه عقل ايشان بعدم جواز آن حكم خواهد كرد پس آنچه به خود روا ندارند به نسبت ديگران نيز جائز نه شمارند بيتدانى كه چه چيز است كمال مردى * مپسند به كس آنچه به خود نهپسندىفَلْيَتَّقُوا اللَّهَپس بايد كه از عذاب خدا بترسندوَ لْيَقُولُواو بايد كه بگويند با حاضران مجلس قسمتقَوْلًا سَدِيداًسخن راست و درست يعنى عذر جميل و وعدهء نيكوإِنَّ الَّذِينَبه درستى آنان كه از روى جرأتيَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامىمىخورند و تلف مىكنند مالهاى يتيمان راظُلْماًاز جهت بيداد و ستمإِنَّما يَأْكُلُونَجز اين نيست كه مىخورندفِي بُطُونِهِمْ ناراًدر شكمهاى خويش آتشى در انوار از ابو برده رض نقل مىكند كه حضرت رسالتپناه ص فرمود كه حق سبحانه برانگيزد روز قيامت قومى را از گورها و بيرون مىآيد آتش از دهنهاى ايشان گفتند يا رسول اللّه اين كدام طائفه باشند فرمود كه نمىبينيد كه خدا مىگويدإِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراًو در تفسير كبيرست كه روز قيامت خورندهء مال يتيم بعرصات درآيد و آتشى كه درون او از آن مملوست زبانه مىزند و دود از دهن و بينى و گوش و چشم او بيرون مىآيد و بدين علامت همه كس بشناسند كه اين آكل اموال يتيمانست پس بدين سخنها حمل آكل نار بر ظاهر انسبستوَ سَيَصْلَوْنَو زود باشد كه اندوخته شوند خورندگان مال يتيم حفص به صيغه معلوم خواند معنى آنست كه به زودى درآيند خورندگان مال يتيمسَعِيراًدر آتش افروخته .