68 / 27
نه بلكه ما محرومكردگانيم ( 27 )
68 / 28
گفت بهترين ايشان آيا نگفته بودم شما را كه چرا تسبيح نمىگوئيد ( 28 )
68 / 29
گفتند به پاكى ياد مىكنيم پروردگار خود را هر آئينه ما ستمكار بوديم ( 29 )
68 / 30
پس روى آوردند بعض ايشان بر بعض با يكديگر ملامت كنان ( 30 )
68 / 31
گفتند اى واى ما را هر آئينه ما بوديم از حد گذشته ( 31 )
68 / 32
اميدست از پروردگار ما كه عوض دهد ما را بوستانى بهتر ازين هر آئينه ما بسوى پروردگار خويش توقعدارندگانيم ( 32 )
68 / 33
همچنينست عذاب و هر آئينه عذاب آخرت بزرگتر است كاش مىدانستند ( 33 )
68 / 34
هر آئينه متقيان را نزديك پروردگار ايشان بوستانهائى نعمت باشد ( 34 )
شرح
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَما راه گم نكردهايم بلكه ما بىبهرهگانيم از محصول و ميوه آن باغ به جهت منع فقرا و ترك استثناقالَ أَوْسَطُهُمْگفت فاضلترين ايشان از روى عقل يا بزرگترين بسن يا صائبتر برأى كهأَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْآيا نگفتم مر شما را وى روزلَوْ لا تُسَبِّحُونَچرا ياد نمىكنيد خداى تعالى را به بزرگى و نمىگوئيد انشاءالله تعالىقالُوا سُبْحانَ رَبِّناگفتند پاك است خداى ما از آنكه در فرستادن اين بلا بر ما ستم كرده باشدإِنَّا كُنَّا ظالِمِينَبه درستى كه ما بوديم ستمكاران بر خود بمنع درويشانفَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍپس روى آوردند بعضى از ايشان بر بعضى ديگريَتَلاوَمُونَملامت مىكردند اين آن را مىگفت تو چنين انديشيدى و او عذر مىآورد كه تو هم بدان راضى بودى القصه به گناه خود اعتراف نمودند از روى نيازقالُوا يا وَيْلَناگفتندى واى بماإِنَّا كُنَّا طاغِينَبه درستى كه هستيم ما از حدگذرندگان در گناهكارى كه استثناء نكرديم و درويشان را محروم ساختيمعَسى رَبُّناشايد كه پروردگار ما يعنى از كرم او اميدواريمأَنْ يُبْدِلَناآنكه بدل دهد ما راخَيْراً مِنْهابهتر از ان باغإِنَّا إِلى رَبِّنابه درستى كه ما بسوى طاعت پروردگار خودراغِبُونَرغبتكنندگانيم بعد از توبه و طلب عفو حق تعالى بر ايشان بخشيد و باغى پرانگور حيوان نام بر ايشان ارزانى فرمود و دمياطى گويد كه خبر داد مرا كسى كه آن باغ ديده بود كه دران باغ خوشه انگور ديدم برابر مردى سياه بر پا ايستاده محققان گفتهاند كه هر كه به بلا گرفتار گردد و مال و منال او در عرصه تلف افتد بايد كه او تامل نمايد و بداند كه بلا باستحقاق او برو نازل شده پس به گناه اعتراف نموده به حضرت عزت بازگشت كند حضرت اللّه جل جلاله بهتر و خوشتر از آنچه ازو تلف شده باشد به دو باز دهد چنانچه باغ حيوان بعوض باغ ضروان داد و پير رومى ازين معنى خبر مىدهد آنجا كه مىفرمايد ابيات -اوّلم خم شكست و سركه بريخت * من نگفتم كه اين زيانم كردصد خم شهد صافى از پى آن * عوضم داد و شادمانم كردكَذلِكَ الْعَذابُهمچنين است عذاب كردن خداى تعالى در دار دنياوَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُو هر آئينه عذاب آن سراى بزرگتر است از ان جهت كه اين عذاب زود رود و زوال يابد و آن عذاب آن سراى ابدالآباد باقى ماندلَوْ كانُوا يَعْلَمُونَاگر باشند مردمان كه بدانند هر آئينه از موجبات عذاب بپرهيزندإِنَّ لِلْمُتَّقِينَبه درستى كه مر پرهيزگاران راستعِنْدَ رَبِّهِمْنزديك پروردگار ايشان يعنى در آخرت يا در جوار قدسجَنَّاتِ النَّعِيمِبوستانها بنعمت آن كافران مىگفتند كه اين جنّت و نعمت كه مسلمانان گويند موجود نيست و اگر فرضا هم باشد ما را بيشتر خواهند داد چنانچه در دنيا از مسلمانان ما خوشحالتريم در عقبى نيز به همين منوال خواهيم بود حق تعالى رد قول ايشان را مىفرمايد .