/ 491
پاداش و كيفر مشركان
رهنمودهايى از آيات :
معمولا آغازها و پايانهاى هر سوره در قرآن خلاصهاى از موضوع اساسى را كه در آن سوره مورد بحث قرار گرفته به ما ارائه مىدهد و پرتوى بر مجمل افكارى كه در آن آيه آمده است مىافكند .
در پايان سورة الكهف كه دربارهء دو رشته متوازى و مرتبط با يكديگر از افكار ، يعنى گفتگو از ايستار انسان در برابر طبيعت و زينت زندگى دنيا ، و بحث دربارهء علم و ذكر و چگونگى به دست آوردن آن با ما سخن مىگفت ، با تلخيص از اين دو مبحث خود را رو به رو مىبينيم .
درس اخير از كسانى سخن مىگويد كه به جاى خداوند متعال بندگان او را به ولايت و سرورى خود برمىگزينند ، و شايد اين امر به مناسبت ياد كرد از داستان ذو القرنين بوده باشد كه صاحب سلطهء كامل بوده و در عين حال يكى از بندگان صالح خدا به شمار مىرفت . و هيچ كس را نمىرسيد كه او را به جاى خدا پرستش كند ، و به همين گونه آيات اين درس به بيم دادن كسانى پرداخته است كه بشر را مىپرستند ، و آنان را از اين كه سرنوشتشان جهنم است و حتما به آن درخواهند آمد بيم مىدهد ؛ سپس به ريشهء اين مسئله مىپردازد كه خودفريبى ذاتى و پسنديده جلوه دادن زشتيها با آوردن عذرها و بهانهها است ، و اين در واقع از خطرناكترين بيماريهاى / 492 فكرى به شمار مىرود كه بشر با آن رو به رو است .
آن كس كه گرفتار اين بيمارى است ، چنين مىانديشد كه عمل او صالح است ، در صورتى كه در ذات خود فاسد است ، به همين جهت همهء نگرشهاى وى