وَعْدُ رَبِّي حَقًّا
- ( ذو القرنين ) گفت كه : اين رحمتى از پروردگار من است ، و چون موعد وعدهء پروردگارم فرارسد ، آن را مىشكند و پراكنده مىسازد ، و وعدهء پروردگار من حق است و صورت خواهد گرفت . » ذو القرنين در آن لحظه كه مردمان از هوش و نبوغ او دچار شگفتى شده بودند و به اكرام و بزرگداشت او مىپرداختند ، ناتوانى خود را در برابر خدا آشكار ساخت تا مردمان فريفتهء او نشوند و پروردگار خويش را پرستش كنند ، و گفت : اين سد سدى بزرگ و بلند است ، و عمل انجام شده يك عمل شهرسازى عظيم ، ولى در آن هنگام كه خدا اراده كند ، از هم پاشيده مىشود ، خواه در روز قيامت باشد يا در روز ظهور حجت يا روزى كه كار سد تمام شده باشد و بشر از لحاظ تمدن و شهرنشينى ، همچون در عصر كنونى ما ، به اندازهء لازم پيشرفت كرده باشد ، يا روزى كه ايمان مردمى كه در برابر سد بودند سست شود ، اين را نمىدانيم ولى آنچه از آن آگاهيم اين است كه در روز موعود سد ويران خواهد شد ، و همهء كارها به دست خدا است .
وعدهء خدا حتما صورت عمل پيدا خواهد كرد و در آن هيچ شكى وجود ندارد ، و بر مردمان لازم است كه بر بستر / 487 ابريشمين آرزو نخسبند ، و احساس خطر آينده را از دست ندهند ، پس هر چه در توان دارند بايد در راه آن به ايثارش كمر بندند .
[ 99 ]
وَ تَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ
- و آنان را به حال خود واگذاشتيم كه همچون موج با يكديگر اختلاط و آميزش پيدا كنند . » و همچون گروه پرندگان در آسمان يا زنبورهاى عسل با هم مخلوط شوند و وسايل تمايز و جدايى همه از ميان آنان برداشته شود .
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً
- و چون در صور ( اسرافيل ) دميده شود ، آنان را جمع خواهيم كرد با چه جمع كردنى ! » در آن هنگام كه در قيامت در صور دميده شود ، همهء مردمان بىاندكى خوددارى و درنگ حاضر خواهند شد و هيچ كس از آن سرپيچى نخواهد كرد ، و از هيچ كس تكبر و اظهار كسالت مشاهده نخواهد شد ، و اين خود دليل ناتوانى و دليل