الخوارزمي ، المناقب ، / 380 - 381 ، 384 - 386 رقم 400 / عنه : الإربلي ، كشف الغمّة ، 1 / 428 ، 431 - 432 ؛ ابن الصّبّاغ ، الفصول المهمّة ، / 132 ، 134 ؛ مثله ابن الأثير ، الكامل ، 3 / 196 - 197 ؛ الزّرندي ، درر السّمطين ، / 140 - 141 ، 145 - 147 ؛ ابن حجر الهيتمي ، الصّواعق المحرقة ، / 80 ؛ القندوزي ، ينابيع المودّة « 1 » ، 2 / 422 - 423
دعا حسناً وحسيناً ، فقال : أوصيكم بتقوى اللَّه ، ولا تبغيا الدّنيا ، ولا تبكيا على شيء زُوِيَ عنكما . ثمّ لم ينطق إلّابلا إله إلّااللَّه حتّى قُبض .
ابن الجوزي ، المنتظم ، 5 / 175
وذُكر أنّ ابن ملجم لمّا ضرب عليّاً رضي الله عنه ، ادخل منزله ، فأعترته غشية ، ثمّ أفاق .
فدعا الحسن والحسين ، فقال : « أوصيكما بتقوى اللَّه تعالى ، والرّغبة في الآخرة ، والزّهد
هامش
بعد از آن به محمد ابن حنفيه ( فرزند ديگر ) نگاه كرد وگفت : « آيا وصيتي كه من به دو برادرت كرده أم ، شنيدى وحفظ كردى ؟ »
گفت : « آرى . »
گفت : « من هم بمانند اين وصيت به تو سخن مىگويم ومىسپارم . تو احترام دو برادر را نگهدار كه حق آنها بر تو بسى بزرگ باشد . امر آنها را أطاعت كن وفرمانبردارى را زيب خود نما . هيچ كارى بدون مشورت ودستور آنها مكن . »
پس از آن گفت : « من به هر دو شما ( به حسن وحسين ) وصيت مىكنم كه أو برادر وفرزند پدر شماست . شما هر دو مىدانيد كه پدر شما أو را دوست مىداشت . »
بعد از آن ، به حسن گفت : « پسرك من ! تو را به تقوا وپرهيزگارى وصيت مىكنم كه از خدا بينديشى ونماز را در وقت خود بخوانى وزكات را در محل وبه مستحق خود بپردازى وخوب دستنماز بگيرى ؛ زيرا نماز بدوننظافت وطهارت پذيرفته نمىشود . گناه ديگران هم ببخشى وخشم خود را فرو بنشانى وخويشان را صلهء رحم كنى واز نادان چشم بپوشانى ودر دين خود دانا وفقيه وبصير باشى ودر هر كارى انديشه وثبات داشته باشى وقرآن را حفظ كنى وبه كار ببرى وهمسايگان را رعايت كنى وجوار آن ها را نيك بدارى وامر به معروف ونهى از منكر را شعار خود نمايى واز كارهاى زشت وفحشا بپرهيزى . »
بعد وصيت خود را نوشت ( عين وصيت در « تاريخ طبري » نقل شده ) ، بعد از آن جز كلمهء « لا اله الّا اللَّه » چيزى به زبان نياورد تا وفات يافت كه خدا از أو راضى باشد وأو را هم راضى وخرسند كند ( عين عبارت كه نزد أهل سنت مصطلح ومعروف است ) .
خليلي ، ترجمهء كامل ، 3 / 322 - 323
( 1 ) - [ حكاه في الينابيع عن الصّواعق المحرقة ]