خداوند آن شوكت را درهم شكست ، اين امر به آن دو گروهى مىماند كه در روز - بدر - با يكديگر روبرو شدند ، و آنان ديدند كه يكى از اين دو گروه ، چند برابر ديگرى مىباشد ، و حال آن كه حق تعالى گروه اندك مؤمنين را يارى فرموده و سپاه انبوه كفار را نابود كرد .
اين معنا موافق است با قرائت كسى كه آيه :
يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ
را با ( تا ) منقوطه قرائت كرده است ، و معنى آن اين است كه گويا حق تعالى مىفرمايد : « اى يهوديان مىبينيد . . . » و مخاطب در اين جمله هم ، مؤمنين مىباشند كه يكى از دو گروه هستند كه كفار هم دو برابر آنها هستند .
و مىتوان گفت كه مخاطب در آيه - يهود - مىباشند ، مطابق نظر آنها كه « يرونهم » را با - ياء - منقوطه خواندهاند ، و عرب را در انتقال از خطاب به غايب ، روشى خاص است چنان كه در آيه ديگر آمده است :
حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ
( سورهء يونس آيه 22 ) .
يعنى تا آن گاه كه در كشتى نشستيد و باد ملايمى بر آنها وزيد ، چنان كه مىبينيم در اين آيه التفات از مخاطب به مغايب است ، و در آيه ديگر عكس اين آمده كه اول التفات به غائب و سپس به حاضر شده است ، چنان كه مىفرمايد :
وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً إِنَّ هذا كانَ لَكُمْ جَزاءً وَ كانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً »
( سوره دهر ، آيه 21 - 22 ) يعنى : و خدايشان شرابى پاك و گوار بنوشاند ، اين بهشت با اين نعمت به حقيقت پاداش اعمال شما است و سعىتان مشكور و مقبول است .
اما كسى كه « ترونهم » را با - تاء - منقوطه بخواند ، پيروى از قرائت نافع بن ابى نعيم مدنى كرده است ، چه وى اين آيه را اين چنين قرائت كرده است ، و ما هم ( سيد رضى ) همين گونه قرائت كردهايم ، و بقيه قرار سبعه « يرونهم » را با - يا - منقوطه خواندهاند .
از ابو عبيده روايت شده است كه هر كس « يرونهم » را با - يا - بخواند ، مرادش اين خواهد بود كه مشركين ، مسلمانان را دو چندان خود خواهند ديد ، و اين امر با كلام الهى در سوره ديگر موافق است آنجا كه مىفرمايد :
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ
، زيرا در بعضى موارد زياد آمدن مسلمين به چشم مشركين بخاطر القاء رعب در دلهاى مشركين و ترساندنشان از شوكت و جلال مؤمنين است ، تا اين كه موجب درهم كوبيدن قدرتشان و وارونه گرديدن اهدافشان گردد ، و اندك به نظر آمدن مسلمانان به چشم مشركين در برخى مواقع بخاطر همان منظور است كه قبلا گفتيم ، در آن هم هدفى صحيح و لطفى شگفتآور است ، و آن اين كه مقصود از اندك جلوه دادن مؤمنين اين است كه مشركين بر