لِأُولِي الْأَبْصارِ *
. دليلى ديگر است بر اين مدعى ، چون خداى سبحان ، اين حالت را نشانه و دليلى قرار داده است بر اين كه پيروزى مؤمنين از جانب پروردگار است ، و درسى مىباشد براى كسانى كه بينديشند كه با سپاه كم پيروزند و اين درس عبرت است .
كسى كه نظريه فوق را بيان داشته است ، وجه ديگرى در اين رابطه گفته است و آن اين كه : ممكن است خداى سبحان بدين منظور مؤمنين را به چشم مشركين اندك مىنمايد تا اين كه بر مؤمنين زودتر حمله كنند و آنها را در مخاطره افكنند البته قول اول استوارتر و منطقىتر است .
( 2 ) قول ديگر اين كه : مراد از آيات نام برده اينست كه مسلمانان ، مشركين را دو برابر خود مىديدند ، و چون آنها در جنگ بدر سيصد و چهارده نفر بودند و تعداد مشركين هم نهصد و پنجاه نفر ، و حق تعالى مشركين را در نظر مسلمانان اندك نمود به طورى كه آنان را دو برابر خود ديدند ، يعنى ششصد و بيست و هشت نفر .
اين معنى برابر است با آيه كريمه :
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ
. و مقصود از اندك جلوه كردن مؤمنين در نظر مشركين اين است كه اينها بر جان و مال مؤمنين طمع ورزند ، و بر آنها حمله نمايند ، و چون رودرروى يكديگر قرار گرفتند ، خداى سبحان مسلمين را بر كفار پيروز خواهد كرد ، و وقتى مشركين و كفار به پاى خويش ، خود را به دام افكندند ، پروردگار ، دستهاى مؤمنين را در نابودى مشركين باز خواهد گذاشت ، و اين امر بهتر است از اين كه مشركين از مؤمنين بترسند و فرار كنند و سالم به در روند در صورتى كه به چنگ مسلمين نيفتاده باشند و اموالشان به غنيمت گرفته نشود .
اين راى ابن مسعود و حسن بصرى مىباشد در اين آيه ، به نظر اين دو مفسر ، گروه بينندگان ، مسلمانان هستند و جماعت ديده شده ، كافران مىباشند .
( 3 ) قول ديگرى در اين باب هست ( نظير همين عقيده از ابن عباس حكايت شده است ) و آن اين كه : مخاطب در اين آيه ، يهود هستند ، به دليل اين كه پروردگار در آيه قبل مىفرمايند :
قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلى جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ
.
يعنى بگو اى پيغمبر به آنان كه كافر شدند كه به زودى مغلوب شويد و به جهنم محشور گرديد كه بسيار جايگاه بدى است .
و بعد از اين آيه ، پروردگار فرموده است :
قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ
مراد اين است كه كفار با همه شوكتى كه داشتند