ناقصتر . « اگر » « 1 » ادراك حسى باشد ، قوت « حسّ » « 2 » تجريد تمام « نكند » « 3 » ، به حكم آنكه قوت « حسّ مر محسوس » « 4 » را درنيابد الّا « به نسبت خاصّ » « 5 » . اگر مادت حاضر باشد [ پيش حسّ ] « 6 » دريابد ، و اگر غايب « بود » « 7 » درنيابد . و اگر ادراك خيالى باشد تجريد بيشتر « باشد » ، « 8 » براى آنكه « صورت خيالى در توان يافتن ، اگر شخصى » « 9 » غائب باشد ، چون در خيال آيد « با مقدار محدود » « 10 » باشد و « بالون مخصوص و با موضع مخصوص و اين معانى همه از لواحق مادتست ، پس
هامش
( 1 ) - ف : مثلا چون .
( 2 ) - ل د م ح س آ : حسى .
( 3 ) - ف : نتواند كرد - ح : نكند - م ل : كند - ظاهرا « نكند » يا « نتواند كرد » صحيح است چنان كه در كتاب معاد : « و يشبه ان يكون كلّ ادراك انّما هو اخذ صورة المدرك فان كان المادى هو اخذ صورة مجردة عن المادة تجريد امّا » . همچنين چند سطر بعد : « و ذلك لانه لا ينزغ الصورة عن المادة من جميع لواحقها و لا يمكنه ان يستثبت تلك الصوره و ان غابت المادة فيكون كانه لم ينزع الصورة عن المادة نزعا محكما بل يحتاج الى وجود المادة ايضا فى ان تكون تلك الصورة موجودة له » . رجوع شود به صفحهء 275 و 277 كتاب نجاة .
( 4 ) - س : قوت حسى مر محسوسات را - ل د م آ ج : قوت حسى مر محسوس را .
( 5 ) - س : با نسبت خاص - ف : به نسبتى خاص چه .
( 6 ) - از ف ساقط شده ؛ از آ ، تا اول « تجريد بيشتر باشد » ساقط شده .
( 7 ) - نسخههاى ديگر : باشد .
( 8 ) - ل د ح م ، بود .
( 9 ) - ف : خيالى ادراك صور تواند كرد اگر چه شخص - م د ح ل س آ : صورت خيالى در توان يافت و اگر چه شخص ادراك صور تواند كرد .
( 10 ) - ف : تا مقدار محدود - آ : يا مقدارى بحدود - س : نامحدود - م د ل ح : يا مقدارى محدود .