براى قوانين و احكامى كه براى بندگان خود وضع كرده و عقل بشرى به تفصيل ، ملاكهاى آن را درك نمىكند ، علّت آورده است « 1 » .
ليكن رويهء عقلگرايانه او در پرداختن به مسائل و شبهات ، از توجه او به سنّت و اخبار وارده ، نمىكاهد و اين براى كسى كه حتى تفسير يك سوره از قرآن را در الميزان مطالعه كرده باشد ، مشهود است .
ب - آگاهى از مسائل اجتماعى و نيازهاى جامعه
شخصيت اجتماعى علّامه طباطبايى از دانستىهاى گسترده او در مجموعهاى از معارف اسلامى از تفسير و تاريخ و كلام گرفته تا ادبيات ، نجوم ، هيأت ، رياضيات ، همچنين اندوختههاى فلسفى شرق و غرب روشن مىگردد .
وى متعهد به بازپس گرفتن ارزشهاى اصيل و معنوى مسلمانان از تطاول روزگاران گذشته و بازگرداندن آنها به فضاى جامعه و حريم دلهاى مردم بود .
بدين جهت باتلاش و جهادى مثمر و مستمر به اين هدف ، همت گمارد و با طرح مباحث اعتقادى و اجتماعى و پاسخ به شبهات فلسفى و كلامى مخالفان ، به دفاع از حريم معنويت اسلام و حكمت و معرفت الهى پرداخت و مفاهيم زيباى اجتماعى اسلام را از آيات كلام الهى استخراج و استنباط كرد .
علّامه طباطبايى خود با چنين دركى از جامعه در ترسيم وضعيت حوزههاى علميه پس از بازگشت از تبريز « 2 » [ به مطالعاتى در وضع تحصيلى حوزه و نيازهاى جامعهء اسلامى مىپردازد كه بين اين دو تناسبى را نمىبيند و نياز جامعه
هامش
( 1 ) الميزان ؛ 5 / 255 ، از چاپ بيروت ، 5 / 415 ، ترجمه : محمد باقر موسوى همدانى ، چاپ قم ، جامعه مدرسين .
( 2 ) ر ك : مبحث « رابطه علّامه با قرآن » در همين كتاب .