* شاخصههاى اجتماعگرايى علّامه
الف - عقلگرايى
از ويژگىهاى بسيار بارز علّامه طباطبايى ، عقلگرايى اوست . تأمّلات عقلى اين انسان فرزانه در تحليل و تفسير قضاياى اسلامى أعم از مسائل فلسفى ، اجتماعى و اخلاقى نياز به بيان ندارد . كمتر مسألهاى است كه از چشم تيزبين ، ذهن نقاد و عقل وقّاد وى دور مانده و مورد ارزيابى دقيق قرار نگرفته باشد « 1 » .
علّامه با عقل و برهان به سراغ مسائل و شبهات مىرود و موشكافانه جنبههاى مختلف را بررسى مىكند . اين موضوع حتى در تحليلهاى تاريخى وى مشهود است . علّامه خود ، در تحليل عقل و اهميّت آن در جايگاه شريعت چنين مىگويد :
اگر كتاب الهى را تفحص كامل كرده و در آياتش دقت كنيد خواهيد ديد شايد بيش از سيصد آيه هست كه مردم را به تفكر ، تذكر و تعقّل دعوت كرده است ، و يا به پيامبر استدلالى را براى اثبات حقّى و يا از بين بردن باطلى آموخته است . . . و خداوند در قرآن حتى در يك آيه بندگان خود را امر نفرموده كه نفهميده به خدا و يا هرچيزى كه از جانب اوست ايمان آورند ، و يا راهى را كوركورانه بپيمايند . . . حتى
هامش
( 1 ) عقلگرايى و موشكافىهاى دقيق او تنها مورد تعجب دانشمندان شيعه قرار نگرفته است ، بلكه از نظر دانشمندانى چون دكتر « فهد الرومى » از علماى « سلفى » مذهب كشور عربستان در كتاب « اتجاهات التفسير فى القرن الرابع عشر » ، 1 / 249 ، مورد ستايش قرار گرفته است . تفصيل اين گفتار را نيز مىتوانيد در كتاب : ( المفسرون حياتهم و منهجهم ) ذيل بحث از تفسير الميزان ، ملاحظه كنيد .