تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى ) — صفحة 369

مساهمون:

ص٣٦٩
لازم به يادآورى است كه فاصله بين تاريخ زندگى ناصر خسرو و حميد الدين كرمانى بغايت اندك بوده و حكيم ناصر خسرو چنان كه خود مىگويد « 1 » كتاب زاد المسافرين را در سال 453 هجرى تأليف كرده است . حال ، اگر وفات حميد الدين كرمانى در سال 411 هجرى اتفاق افتاده باشد ، فاصله ميان تاريخ زندگى اين دو فيلسوف بسيار ناچيز خواهد بود . آقاى محمد بذل الرحمن در مقدمهء كوتاهى كه بر كتاب زاد المسافرين نوشته مىگويد : در نسخهء خطى كمبريج صفحه‌ى 3 از ديباچه همين كتاب اسم خليفه‌ى فاطمى المستنصر بالله نوشته شده و چنين معلوم مىشود كه ناصر خسرو اين كتاب را به نام او نوشته است . ولى اين‌كه او از طايفه‌ى شيعهء اسماعيليه و يكى از مبلغان آنها بوده يا نه يكى از مشكلاتى است كه حلش چندان آسان نيست . اعم از اين‌كه حكيم ناصر خسرو علوى به طايفهء اسماعيليه وابسته باشد ، يا نه ، طرح نكردن مسألهء صفات خداوند در يك كتاب بزرگ فلسفى و كلامى مانند كتاب زاد المسافرين به روشنى نشان مىدهد كه وى با حميد الدين كرمانى حداقل در اين مسأله از جهت سبك انديشه هم‌آهنگ بوده است . جالب توجه اين است كه حكيم ناصر خسرو در كتاب زاد المسافرين راجع به مسألهء صفت و موصوف بطور كلى سخن گفته است . وى چنان كه خود مىگويد : حجت معقولى اقامه كرده است مبنى براين‌كه صفت بىموصوف و موصوف بىصفت قيام و وجود ندارند . عين عبارت وى در اين باب چنين است :
هامش
( 1 ) - ناصر خسرو راجع به تاريخ تأليف كتاب زاد المسافرين خود در صفحهء 280 همين كتاب ، چاپ برلين ، انتشارات كاويانى ، مىگويد : « اين كتاب را تأليف كرديم و آن اندر سنهء ثلاث و خمسين و اربعمائه بود از تاريخ هجرت پيغمبر مصطفى ( ص ) » .