و هذه كلّها أوهام ، يكفي في بطلانها قضاء الفطرة بأنّ العدم بطلان لا شيئيّة له . ( 1 )
چكيده
ديدگاههاى مطرح شده درباره نسبت ميان وجود و شيئيت ( - ثبوت )
1 - ديدگاه حكماء : مساوقت وجود با شيئيت است .
2 - ديدگاه بعضى متكلمان : ثبوت اعم از وجود است ، امّا خود اين متكلمان نيز به دو دسته منشعب شدهاند :
الف - عدهاى كه ميان وجود و عدم ، واسطهاى قائل نيستند .
ب - عدهاى كه ميان وجود و عدم ، واسطهاى به نام « حال » قائلاند .
پرسش
1 . نسبت ميان وجود و شيئيت ( ثبوت ) را از ديدگاه حكما بيان فرماييد .
2 . نسبت ميان وجود ، شيئيت ( ثبوت ) را از ديدگاه معتزله بيان فرماييد .
3 . مدعاى كسانى را كه معتقدند ميان وجود و عدم ، واسطه است شرح و پاسخ دهيد .
هامش
( 1 ) - انگيزهء متكلمان در ابراز اينگونه عقايد ، حلّ پارهاى از مسائل نظرى بود . براى مثال ، يكى از انگيزههاى قول به ثبوت معدومات ممكنه حلّ مسأله علم ازلى خداوند متعال است ، زيرا آنها مىپنداشتند اگر ماهيات پيش از آنكه موجود شوند هيچگونه ثبوت و تقررى نداشته باشند نمىتوانند متعلق علم خداوند متعال واقع شوند ، لذا گفتهاند كه ماهيات پيش از آنكه موجود شوند از ازل ثابت بوده و علم خداوند به همين ماهيات ثابت ، تعلق گرفته است .