و اما بيان قرآنى بر اين مجرا جريان ندارد ، بلكه كلامى است كه الفاظش در عين اينكه از يكديگر جدايند به يكديگر متصلان ، به اين معنا كه هريك بيانگر ديگرى ، و به فرموده على عليه السّلام شاهد بر مراد ديگرى است .
پس نبايد به مدلول يك آيه و آنچه با به كار بردن قواعد عربيت مىفهميم اكتفاء نموده ، بدون اينكه ساير آيات مناسب با آن را مورد دقت و اجتهاد قرار دهيم به معنايى كه از آن يك آيه به دست مىآيد تمسك كنيم ، همچنانكه آيه شريفه :
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« 1 » به همين معنا اشاره نموده و مىفرمايد تمامى آيات قرآن به هم پيوستگى دارند .
بنا بر آنچه گفته شد تفسير به رأى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از آن نهى فرموده عبارت است از طريقهاى كه با آن بخواهند طريقه رموز قرآن را كشف كنند ، و خلاصه نهى از طريقه كشف است ، نه از مكشوف .
به عبارتى ديگر از اين نهى فرمود كه بخواهند كلام او را مانند كلام غير او بفهمند ، هرچند كه اين قسم فهميدن گاهى هم درست از آب درآيد . شاهد بر اينكه مراد حضرت اين است ، روايت ديگرى است كه در آن فرمود : كسى كه در قرآن به رأى خود سخن گويد ، و درست هم بگويد باز خطا كرده است .
و معلوم است كه حكم به خطا كردن حتى در مورد صحيح بودن رأى جز بدينجهت نيست كه طريقه ، طريقه درستى نيست ، و منظور از خطا كردن ، خطاى در طريقه است ، نه در خود آن مطلب . و همچنين حديث عياشى كه در آن فرمود : اگر هم سخن درست بگويد اجر نمىبرد .
هامش
( 1 ) . سوره نساء : 82 .