اين روايت را ابو داوود و ترمذى و نسايى هم آوردهاند « 1 » .
و باز در همان كتاب از آن جناب آمده كه فرمود : از مهمترين خطرى كه مىترسم متوجه امتم شود ، و بعد از من ايشان را گمراه كند ، اين است كه قرآن را بر غير مواضعش تطبيق دهند « 2 » .
و در تفسير عياشى از ابى بصير ، از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود :
كسى كه قرآن را به رأى خود تفسير كند ، اگر هم تصادفا تفسيرش درست از آب در آيد ، اجر نمىبرد ، و اگر به خطا رود از آسمان دور تر خواهد شد « 3 » . و در همان كتاب از يعقوب بن يزيد از ياسر از حضرت رضا عليه السّلام روايت آورده كه فرمود : رأى دادن درباره كتاب خدا كفر است « 4 » .
منظور از تفسير به رأى
اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هركس قرآن را با رأى خود تفسير كند . . . ، منظور از رأى ، اعتقادى است كه در اثر اجتهاد به دست مىآيد ، گاهى هم كلمه رأى بر سخنى اطلاق مىشود كه ناشى از هواى نفس و استحسان باشد .
و به هرحال از آنجا كه كلمه نامبرده در حديث اضافه بر ضمير « ها » شده ، فهميده مىشود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نخواسته است مسلمانان را در تفسير قرآن از مطلق اجتهاد نهى كند ، تا لازمهاش اين باشد كه مردم را در تفسير قرآن ، مأمور به پيروى روايات وارده از خود و از ائمه اهل بيتش عليهم السّلام كرده باشد ، آنطور كه اهل حديث خيال كردهاند .
هامش
( 1 ) . سنن ابى داوود : 3 / 320 ، ح 3652 ؛ سنن ترمذى : 5 / 200 ، ح 2952 .
( 2 ) . منية المريد : 191 .
( 3 ) . تفسير عياشى : 1 / 17 ، ح 4 .
( 4 ) . تفسير عياشى : 1 / 18 ، ح 6 .