نظير اين مطلبى كه درباره سورهها گفتيم در آيهها جريان دارد ، زيرا در كلام خداى تعالى آيه بهطور مكرر بر قطعهاى از كلام الهى اطلاق شده است ،
هامش
2 / 72 ] . و سند روايت دوم زيد شحام عبارت است از ابن ابى عمير از بعضى از راويان شيعه از زيد شحام كه گفت : به امامت امام صادق نماز خوانديم ، در ركعت اول سورهوَ الضُّحى ،و در دومى سورهأَ لَمْ نَشْرَحْرا خواند [ تهذيب : 2 / 72 ] .
و اين روايت يعنى صحيحه ابن ابى عمير صريح است در اينكه امام دو سوره را در دو ركعت خواندند ، و با وجود اين روايت ديگر ظهورى براى روايت علاء باقى نمىماند ، يعنى ديگر ظهور ندارد در اينكه هردو سوره را در يك ركعت خوانده باشد ، چون عبارت آن چنين است : پس الضحى و الم نشرح را در ركعتى خواند . و اين مىسازد با اينكه ضحى را در ركعتى و الم نشرح را در ركعتى خوانده باشد . و اما روايت ابن مسكان كه هيچ ظهورى در جمع بين دو سوره در يك ركعت ندارد ، نه ظهور دارد و نه صراحت . و اما اينكه بعضى [ وسائل الشيعه : 4 / 743 ] روايت ابن ابى عمير را حمل بر نماز نافله كردهاند ، درست نيست ، براى اينكه در آن عبارت « صلى بنا » آمده ، كه معنايش اين است كه با ايشان نماز جماعت خوانديم ، و نماز نافله را با جماعت نمىشود خواند . و اما روايت مفضل بن صالح كه به آن استدلال كردهاند بر وحدت دو سوره ، بر تعدد بيشتر دلالت دارد و اين صريح است در تعدد .
پس حق مطلب آن است كه روايات اگر در اينباره دلالتى داشته باشد دلالت دارد بر اينكه جائز است دو سوره ضحى و الم نشرح و دو سوره فيل و ايلاف را در يك ركعت نماز واجب خواند ، ولى در غير واجبات نمىتوان خواند . و مؤيد اين دلالت روايت راوندى است كه در كتاب الخرائج و الجرائح خود آن را از داود رقى از امام صادق عليه السّلام نقل كرده ، و در آن آمده :
همينكه فجر طلوع كرد برخاست اذان و اقامه گفت ، و مرا در طرف راست خود به پا داشت ، و در ركعت اول سوره حمد و سوره ضحى را ، و در ركعت دوم حمد وقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌرا خواند ، و سپس قنوت گرفت ، و سلام داد آنگاه نشست [ وسائل الشيعه : 4 / 744 ] . ترجمه تفسير الميزان : 20 / 626 - 628 .