خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا )
حال اگر مردم خوفى نداشته باشند ، مسئله چه صورتى دارد ؟ ( يعنى بازهم بايد قصر بخوانند ) . [ توضيح آنكه قصر نماز در اين آيه مترتّب بر ترس از فتنه كافران است ] . عمر پاسخ داد : من از همين مطلبى كه تو تعجب كردى تعجب نموده و از رسول خدا ( ص ) سؤال كردم حضرت ( ص ) فرمود :
« صدقة تصدّق اللّه بها عليكم فاقبلوا صدقته » : صدقهاى است كه خدا به شما داده شما هم صدقه خدا را قبول كنيد . « 44 »
در درّ المنثور از ابن عبّاس نقل كرده كه در تفسير آيهء :
( إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ )
گفته : مقصود از معاد ، مكّه است . « 45 »
درباره شأن نزول آن ، علّامه طباطبائى روايتى از در المنثور از سعيد بن جبير نقل كرده كه گفته است : ( قريش هنگام طواف به رسول خدا ( ص ) برمىخوردند و آن حضرت را استهزاء نموده و سوت و كف مىزدند ، در اينجا بود كه آيهء :
( وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكاءً وَ تَصْدِيَةً )
نازل شد . « 46 »
9 - تفسير ابو السعود
نام تفسير : « ارشاد العقل السّليم الى مزايا القرآن الكريم » مىباشد . كه تأليف : قاضىالقضات ابو السعود محمد بن محمد عمادى است .
« 47 » علّامه از اين تفسير تقريبا بجز دو قول ، قول ديگرى نقل نكرده است . در عين حال اين دو قول را نيكو شمرده و از آنها در تائيد كلام خود استفاده كرده
هامش
( 44 ) - الميزان : 5 / 66 و نساء : 101 و ن . ك : الدّر المنثور : 2 / 209 و سنن نسائى : كتاب تقصير الصلاة فى السفر و سنن ترمذى ، باب تفسير : تفسير سورهء نساء و سنن ابن ماجه : كتاب إقامة الصلاة و السنة فيها ، باب : تقصير الصلاة فى السفر و سنن دارمى : كتاب الصلاة ، باب : قصر الصلاة فى السفر . براى اطلاع نگاه كنيد : الميزان : 9 / 131 ، 291 ، 16 / 213 .
( 45 ) - الميزان : 16 / 95 و قصص : 85 و الدّر المنثور : 5 / 140 و براى اطلاع ن . ك : الميزان : 2 / 29 ، 38 ، 5 / 333 ، 16 / 162 .
( 46 ) - الميزان : 9 / 85 و انفال : 35 و الدرّ المنثور : 3 / 183 و براى اطلاع ن . ك : الميزان : 5 / 209 .
( 47 ) - رضا كحاله مىگويد : ابو السعود در سال 928 بدرود حيات گفت . ( معجم المؤلفين : 11 / 301 - 302 ) .