« وَ الَّذِينَ آمَنُوا »
كه بر آن دو عطف گرديده براى « برگزيدگان از مؤمنان » اثبات شده است . زيرا سياق آيات دلالت دارد بر اينكه در هر سه مورد مذكور يك ولايت است با اين تفاوت كه براى خدا اصالتا و براى پيامبر و مؤمنان بالتّبع و به اذن خداست . ازآنرو كه :
« اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا »
در آيه به « وليّكم » نسبت داده شده و ظاهر اينست كه ولايت در همه موارد به يك معناست . مؤيّد اين مطلب آيه زير است :
« فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ »
كه اشعار بر اين دارد كه پذيرندگان ولايت ، همگى حزب خدايند زيرا تحت ولايت او هستند . بنابراين ، ولايت رسول خدا ( ص ) و كسانى كه ايمان آوردهاند همان تبعيّت از ولايت الهى است و اگر معنى ولايت در اين آيه غير از معناى آن نسبت به
« الَّذِينَ آمَنُوا »
بود مناسب بود كلمه ولايت نسبت به مؤمنان به گونهاى ديگر و جداگانه ذكر شود تا اشتباهى پيش نيايد . همانطوركه نظير اين مطلب در آيه ذيل تكرار شده است :
« قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ »
يعنى پيامبر ( ص ) ، خداوند را از روى دلائل او و مؤمنان را بواسطه خلوصشان تصديق مىكند . سپس در شأن نزول اين آيه رواياتى را آورده حاكى از اينكه اين آيه در شأن على ( ع ) نازل شده است . « 85 »
هر چند اهل سنّت اين معنا را در مناسبت نزول آيه ، ضعيف شمردهاند اما آنچه علاقهمنديم بر آن تأكيد كنيم اينست كه : علّامه با امعان نظر و تدبّر در اين آيات براى اثبات معناى امامت ، استدلال نموده است .
و در مقام بيان عصمت امام به اين آيه استدلال مىكند :
« وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ »
. از اين آيه استفاده مىشود كه سبب اعطاى موهبت امامت ، صبر در راه خدا و صبر در برابر امتحانات و آزمايشهاست همچنانكه مىفرمايد :
« لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ »
و دارا بودن مقام يقين ، قبل از صبر است همان گونه كه مىفرمايد :
« وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ »
از
هامش
( 85 ) - الميزان : 6 / 5 - 25 و آيات : شورى : 9 ، محمد : 11 ، بقره : 257 و جاثيه : 19 ، احزاب : 6 ، 36 ، مائدة : 56 ، توبه : 61