رضا ، مراغى ، شلتوت و عباس محمود عقّاد ؛ اين روش را نپسنديدهاند ، چرا كه در اين روش تفسيرى غالبا سعى مىشود نظريّهها و گفتههاى علمى بر آيات حاكم گردد . « 89 »
عصر جديد ، شاهد « روش ادبى در تفسير » نيز بوده است . در اين روش ، قرآن بعنوان مقدّسترين متن عربى ، در نظر گرفته شده و وجوه اعجاز بيانى آن مورد بحث و بررسى قرار مىگيرد . با اينكه بذرهاى روش ادبى ، توسّط پيروان روش اجتماعى مانند : محمد عبده ، رشيد رضا و محمد مصطفى مراغى پاشيده شد ، ولى كوششهاى آنها در بعد اجتماعى تفسير ، چيزى فراتر از اشارههايى گذرا به نكتههاى بلاغى يا نگرش بيانى نبود . بنابراين ، كوششهايى كه از طرف نامبردگان به عمل آمد ؛ روش ادبى روشنى را كه بتوان به آنها نسبت داد ترسيم نمىكند ؛ بلكه هدف تفسير از ديدگاه آنها تحقّق بخشيدن به هدايت و رحمت قرآن بود . « 90 »
در رأس روش ادبى كوششهاى شيخ امين خولى و روش تفسيرى جديد وى قرار دارد .
وى از آن جهت كه به قرآن بعنوان بزرگترين كتاب عربى نگاه مىكند ، لذا پس از جمعآورى همه آيههايى كه داراى موضوع واحدى مىباشند و با در نظر گرفتن قبل و بعد آيات ، سابق و لا حق ، آيات متقدّم و متأخّر و با استمداد از معانى لغات قرآن ، مناسبتها ، شأن نزولها و قرائنى كه بر آيه حاكم است ؛ آيات را تبيين مىنمايد و موضوع آنها را مشخّص مىسازد . « 91 »
در عصر جديد ، گرايش به تفسير موضوعى توسعه يافته و مطالب بسيارى در اين زمينه به رشته تحرير درآمده است . در اين نوشتهها ، روش ادبى در تفسير و
هامش
( 89 ) - مصطفى محمّد حديدى الطير : اتّجاه التفسير فى العصر الحديث منذ عهد الامام محمّد عبده الى مشروع التفسير الوسيط ، انتشارات اميرى ، 1975 م ؛ ص 261 - 262 .
( 90 ) - اتجاهات التفسير فى مصر فى العصر الحديث : الشرقاوى ؛ ص : 269 - 278 .
( 91 ) - دائرة المعارف الاسلاميه ؛ مادهء تفسير : امين الخولى ؛ 9 / 429 - 438 .