امّا در مسائل اقتصادى ، به سادگى نمىتوان با تجاهل از كنار آن گذشت . پس از جنگ غرب بر ضدّ شرق كه تكنولوژى و انقلاب اقتصادى را به همراه داشت ، شايسته بوده ، حركت تفسير در اصلاح امور اقتصادى نيز سهيم باشد . علماء - از جمله مفسّران - در پرتو شريعت اسلامى و بدون تسامح نسبت به پيشرفتهاى فرهنگى و انقلاب اقتصادى جديد در جهان اسلام ، به ترسيم و تدوين برنامههاى اقتصادى و ارائه مسائل مالى و گردش ثروت و توزيع و امثال آن پرداختند . تفسير « المنار » سهم عظيمى در اظهار موارد مذكور داشت و نظريّه اقتصادى قرآن را مطابق با زمان ، عرضه كرد . « 86 »
مفسّران و محقّقان جديد ، مدّت زيادى بطور گسترده به تفكّر در آيات انفاق و زكات و آيات مربوط به شئون مالى پرداختند .
در حركت تفسيرى ، همچنين اهتمام زيادى به جنبه تهذيب نفس و ارتقاء سطح اخلاق و روشنگرى آثار روحى فرد و جامعه ، صورت گرفته است . سيّد جمال الدّين پيشگام اين حركت بود ، كه مقالاتى در « عروة الوثقى » پيرامون آيات مربوط به اصلاح روحى و اخلاقى مسلمانان دارد . « 87 »
مىتوان ، كوششهايى كه صرف تطبيق آيههاى قرآن با نظريّههاى جديد علمى شد ، از جلوههاى نهضت جديد دانست . « 88 » كسى كه در تفسير طنطاوى جوهرى تأمّل كند ، چهرهء تفسيرى جديدى در آن خواهد يافت . در اين تفسير ، طنطاوى در صدد تطبيق نوآورىهاى علمى ، با متون قرآنى است . البتّه وى با تكلّف ، آياتى را تأويل كرده و راه افراط پيموده است .
در اين زمينه ، مطالب زيادى در شرح نظريّههاى علمى جديد در تفسير المنار وجود دارد . اين در حالى است كه عدّهاى از جمله : شيخ امين خولى ، رشيد
هامش
( 86 ) - همان كتاب ؛ ص : 235 - 236 .
( 87 ) - همان كتاب ؛ ص : 240 - 247 .
( 88 ) - ذهبى : التفسير و المفسّرون : 2 / 496 .