س 1489 - در تعبير
« إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً »
« 1 » كه درپى هدايت به سبيل الهى آمده است چه نكاتى وجود دارد ؟
ج - تعبير به
« إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً »
بر دو نكته دلالت دارد :
نكته اوّل اينكه : مراد از سبيل ، سنّت و طريقهاى است كه بر هرانسانى واجب است كه در زندگى دنياييش آن را بپيمايد ، و با پيمودن آن به سعادت دنيا و آخرت برسد ، كه اين سبيل او را به كرامت زلفى ، و قرب پروردگارش سوق مىدهد ، كرامتى كه حاصلش دين حق است كه نزد خداى تعالى همان اسلام است .
اين را گفتيم تا روشن گردد اينكه بعضى « 2 » از مفسرين سبيل را به راه بيرون شدن انسان از رحم تفسير كردهاند تفسير صحيحى نيست .
نكته دوم - كه اين تعبير بر آن دلالت دارد - اين است كه : آن سبيلى كه خدا بدان هدايت كرده سبيلى است اختيارى ، شكر و كفرى كه مترتب بر اين هدايت است ، در جو اختيار انسان قرار گرفته ، هرفردى به هريك از آن دو كه بخواهد مىتواند متصف شود ، و اكراه و اجبارى در كارش نيست ، همچنانكه در جاى ديگر فرمود :
« ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ ،
پس راه را براى او آسان ساخت » « 3 » و اينكه در
هامش
( 1 ) . سورهء دهر ، آيهء 3 .
( 2 ) . روح المعانى ، ج 29 ، ص 153 .
( 3 ) . سورهء عبس ، آيهء 20 .