شرايعى را تشريع مىكند ، و به اين وسيله پيش پاى بشر را در زندگيش روشن ، و سعادت و شقاوتش را بيان مىكند ، و اين دعوت بهطور مدام در بين بشر جريان داشته ، و به وسيلهء دعوت فطرت تأييد مىشده همچنانكه فرمود :
« إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ عِيسى وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً وَ رُسُلًا قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَ كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ » .
« 1 »
و بين اين دو هدايت فرقهايى است ، كه يكى اين است كه هدايت فطرى عمومى است و به همه مىرسد ، احدى از انسانها نيست كه از اين عموميت مستثنى باشد ؛ براى اينكه هدايت فطرى لازمهء خلقت بشر است .
و اما هدايت زبانى كه دعوت دينى متضمن آن است ، چيزى نيست كه خداى تعالى از كسى دريغ بدارد ، و اين هدايت بايد به جامعه برسد و در معرض و دسترس عقلها قرار گيرد ، تا هركس كه حق را بر باطل مقدّم مىدارد دسترسى به آن هدايت داشته باشد .
و امّا اينكه اين هدايت به تكتك افراد جامعه برسد ، چه بسا فراهم نشود . « 2 »
پاورقی
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 165 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 20 ، ص 195 - 197 . [ با تصرف ]