ملائكه و جنّ و ساير حيوانات نمىشود هرچند كه بعضى از نامبردگان از قبيل جنّ و حيوان متصف به آن بشوند .
يكى از قرائنى كه اختصاص آيه به انسان را مىرساند جملهء قبل و بعد از آن است كه سخن از انسان است . « 1 »
س 1414 - از طرفى ظاهر آيهء شريفهء « كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ »
« 2 » عموميت دارد و هرصاحب نفسى را بنا به نظر برخى « 3 » مفسرين شامل مىشود و از طرف ديگر خداى تعالى خودش نيز داراى نفس است همچنانكه فرمود :
« تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَ لا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ »
« 4 » و ديگر اينكه جمادات نيز داراى نفوسند ولى نمىميرند ، حال موارد مذكور چگونه قابل توجيه است ؟
ج - اولا : نفس به معنايى كه بر خداى تعالى و بر هرچيز اطلاق مىشود نفس به استعمال اوّلى از استعمالات سهگانه است كه گفتيم جز با اضافه استعمال نمىشود ولى نفسى كه در آيهء شريفه مورد بحث است اضافه به چيزى نشده و اين خود دليل روشنى است كه مراد از آن استعمال اوّلى نيست پس باقى مىماند يكى از دو استعمال ديگر و چون در سابق گفتيم كه استعمال سومى
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 14 ، ص 402 - 404 . [ با تصرف ]
( 2 ) . سورهء انبياء ، آيهء 35 .
( 3 ) . تفسير فخر رازى ؛ ج 22 ، ص 169 .
( 4 ) . سورهء مائده ، آيهء 116 .