« نزول به تدريج »
ظاهر آيهء شريفهء
« وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا ،
و قرآنى كه آن را قسمتقسمت كرديم تا كمكم بر مردمش ، بخوانى و به تدريج نازلش كرديم » « 1 » دلالت دارد بر اينكه قرآن كريم به تدريج و در مجموع مدت دعوت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله يعنى در مدت تقريبا 23 سال نازل شده ، تاريخ هم مؤيد اين معنا است .
و آيهء
« وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ ،
در قرآن قبل از تمام شدن وحيش عجله مكن » « 2 » و آيات ديگر « 3 » نيز بر تدريجى بودن قرآن دلالت دارند . « 4 »
س 1396 - اينكه گفته شده است كلمهء « تنزيل » بر تدريج دلالت دارد ، همچنانكه كلمهء « انزال » بر نزول يكپارچه ، به شهادت آيهء « لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً »
« 5 » و آيات ديگر « 6 » ، همه جا كلمه « تنزيل » بهمعناى نزول تدريجى نيست بنابراين چه پاسخى براى اين اشكال وجود دارد ؟
ج - در پاسخ مىگوئيم : اينكه گفتيم تنزيل بهمعناى نزول تدريجى است ، لازمهاش اين نيست كه بين نزول يك آيه و آيهء ديگر زمان قابل توجهى فاصله شده باشد ، و يا بين نزول يك جزء و جزء ديگر ، زمان طولانى فاصله شده باشد .
هامش
( 1 ) . سورهء اسراء ، آيهء 106 .
( 2 ) . سورهء طه ، آيهء 114 .
( 3 ) . سورهء قيامت ، آيات 15 - 19 .
( 4 ) . الميزان ؛ ج 2 ، ص 18 - 20 - 23 . [ با تصرف ]
( 5 ) . سورهء فرقان ، آيهء 32 .
( 6 ) . ر . ك : سورهء مائده ، آيهء 112 ؛ سورهء انعام ، آيهء 37 .