ديگر آن امكان استكمال باطل گشته ، تنها امكانات استكمالهاى عقلى برايش باقى مىماند ، كه در چنين حالى اگر به دنيا برگردد ، مىتواند صورت عقليه ديگرى از ناحيه ماده و افعال مربوط به آن كسب كند ، مانند انبياء و اولياء ، كه اگر فرض كنيم دوباره به دنيا برگردند ، مىتوانند صورت عقليه ديگرى به دست آورند ، و اگر برنگردند ، جز آنچه در نوبت اول كسب كردهاند ، كمال و صعود ديگرى در مدارج آن ، و سير ديگرى در صراط آن ، نخواهند داشت ، ( دقت فرمائيد ) .
و معلوم است كه چنين چيزى قسر دائمى نخواهد بود . و اگر صرف اينكه ( نفسى از نفوس مىتوانسته كمالى را به دست آورد ، و به خاطر عمل عاملى و تأثير علتهايى نتوانسته به دست بياورد ، و از دنيا رفته ) قسر دائمى باشد ، بايد بيشتر و يا همه حوادث اين عالم ، كه عالم تزاحم و موطن تضاد است ، قسر دائمى باشد . « 1 »
س 1333 - چگونه مىتوان به وجود افعال « خارق العاده » يقين پيدا كرد ؟
( بحث فلسفى )
ج - جاى هيچ ترديد نيست كه بر خلاف عادت جاريه ، افعالى خارق العاده وجود دارد ، حال يا خود ما آن را به چشم ديدهايم ، و يا آنكه بهطور متواتر از
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 313 .