ضميمهء آنچه از خوبىها و بدىها كه كسب كرده ، و آنچه كه به نظر خودش خيبت و خسران است . درنتيجه در آخرت يا لذائذى كه كسب كرده به او مىدهند ، و يا از آن محرومش مىكنند . و يا به نعمتهاى بهشت برخوردارش مىسازند ، و يا به عذاب آتش گرفتارش مىكنند .
پس به دست آمد كه سعادت انسان در آخرت به همين است كه به آنچه از لذائذ كه در دنيا مىخواست برسد ، چه خوردنيش ، چه نوشيدنيش ، و چه لذائذ جنسيش ، و چه لذائذى كه در دنيا به تصورش نمىرسيد ، و در عقلش نمىگنجيد ، و در آخرت عقلش به آن دست مىيابد ، و رسيدن به اين لذائذ همان بهشت است ، و شقاوتش به نرسيدن به آنها است ، كه همان آتش است ، همچنانكه خداى تعالى فرموده :
« لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ ،
« 1 » در بهشت هرچه بخواهند در اختيار دارند ، و نزد ما بيشتر از آن هم هست » .
( خلود و جاودانگى انسان در آخرت بهمعناى ابطال وجود او نيست ، بلكه ادامهء وجود دنيوى او است ) . « 2 »
س 1293 - آيا تكلّم در قيامت از سنخ تكلّم در اين دنيا مىباشد ؟
ج - تكلّمى كه در ميان ما مردم متداول است عبارت است از استخدام
هامش
( 1 ) . سورهء ق ، آيهء 35 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 170 - 174 . [ با تلخيص و تصرف ]