خلق كرده كه انسانها را مجذوب خود كند ، و درنتيجه به سوى زندگى در دنيا و متعلقات آن كشيده شوند ، همچنانكه در كلام مجيدش فرمود :
« إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها ،
ما آنچه روى زمين است را زينت زمين كرديم » « 1 » و نيز فرموده :
« الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا ،
مال و فرزندان زينت زندگى دنيا است » . « 2 » و آيات ديگر « 3 » از اين قبيل كه همه اين نكته را بيان مىكنند كه نعمتهاى موجود در دنيا و لذائذ مربوط به هريك از آنها امورى است مقصود للغير ، نه مقصود بالذات ، وسيلههائى است براى زندگى محدود دنيا ، كه از چند روزهء دنيا تجاوز نمىكند ، و اگر مسأله زندگى مطرح نبود اين نعمتها نه خلق مىشد و نه ارزشى داشت ، حقيقت امر همين است .
انسان آخرت هم همان انسان دنيا است ، ما يحتاج آخرتش هم همان ما يحتاج دنيا است ، آنچه در دنيا وسيلهء استكمالش بوده همان در آخرت هم وسيلهء استكمال او است ، مطالب و مقاصدش هم همان مطالب و مقاصد است ، تنها فرقى كه بين دنيا و آخرت است مسأله بقا و زوال است .
اين آن چيزى است كه از كلام خداى سبحان ظاهر مىشود . « 4 »
كوتاه سخن اينكه زندگى دنيا عبارت است از وجود دنيوى انسان ، به
هامش
( 1 ) . سورهء كهف ، آيهء 7 .
( 2 ) . سورهء كهف ، آيهء 46 .
( 3 ) . ر . ك : سورهء طه ، آيهء 131 ؛ سورهء قصص ، آيهء 60 .
( 4 ) . ر . ك : سورهء مؤمنون ، آيهء 16 .