اين طائفه مىگفتند بهطور كلى كارهاى انسان مخلوق خود اوست ، و خداى را در آن هيچگونه مالكيت و اختيارى نيست ، و قدرتش به آن تعلق نمىگيرد . « 1 »
س 1276 - طائفه جبريون چه نظرى دربارهء « حسن و قبح » و « مصالح و مفاسد » دارند ؟
ج - جبرىها در مقابل مفوّضه همهء سخنان آنان را انكار كرده از آنطرف افتادند ، و گفتهاند كه حسن و قبح نه تنها واقعيت ندارند ، بلكه حتى از امور اعتبارى هم نيستند ، و حسن در هركارى تنها عبارت است از اينكه مورد امر قرار گيرد ، همچنانكه قبح در هركار عبارت است از اينكه مورد نهى قرار گرفته باشد ، در عالم چيزى به نام حسن و قبح وجود ندارد ، و اصلا غايت و غرضى در كار عالم نيست ، نه در آفرينش آن و نه در شرايع و احكام دينى آن .
به اين هم اكتفا نكرده و گفتند آدمى هيچ كارى از كارهاى خود را مالك نبوده در هيچيك از آنها اختيارى از خود ندارد ، بلكه كارهاى او هم مثل خود او مخلوق خدايند . « 2 »
( * * ) مصنوعات
[ س 1277 - آيا مصنوعات انسانها منتسب به خود آنهاست يا منتسب به خداست ؟ ]
س 1277 - آيا مصنوعات انسانها منتسب به خود آنهاست يا
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 171 . [ با تصرف ]
( 2 ) . همان .