وقت افعال خود را در معرض تخلف و اختلاف قرار ندهد ، و چون حكمى براند ، آن حكم را به يك نسق و در همه مواردش اجراء كند ، و استثنائى به آن نزند ، اسباب و مسبّباتى هم كه در عالم هست ، بر طبق همين سنت جريان دارد . همچنانكه خداى تعالى فرموده :
« فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا ، وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا ،
هرگز براى سنت خدا تبديلى نخواهى يافت ، و هرگز براى سنت خدا دگرگونى نخواهى يافت » « 1 » و نيز آيات 43 سورهء حجر و 153 سورهء انعام بر اين مطلب اشاره دارند .
و مسأله شفاعت و پارتىبازى ، اين همآهنگى را بر هم مىزند ، چون عقاب نكردن همهء مجرمين ، و رفع عقاب از همه جرمهاى آنان ، نقض غرض مىكند ، و نقض غرض از خدا محال است ، و نيز اين كار يك نوع بازى است ، كه قطعا با حكمت خدا نمىسازد .
و اگر بخواهد شفاعت را در بعضى گنهكاران ، آن هم در بعضى گناهان قبول كند ، لازم مىآيد سنت و فعل خدا اختلاف و دوگونگى ، و بلكه چندگونگى پيدا كند - كه قرآن آن را نفى مىكند .
[ پاسخ به اشكال دوم ] : در جواب از اين اشكال مىگوييم : درست است كه صراط خداى تعالى مستقيم ، و سنتش واحد است ، و لكن اين
هامش
( 1 ) . سورهء فاطر ، آيهء 43 .