و اصلا در هر جاى قرآنكه تعبير
« الَّذِينَ كَفَرُوا » *
آمده ، مراد كفار مكهاند ، كه در اوائل بعثت با دعوت دينى مخالفت مىكردند ، مگر آنكه قرينهاى در كلام باشد ، كه خلاف آن را برساند . « 1 »
س 1155 - آيا خطاب در سورهء كافرون عموم كفّار است ، با اينكه مىدانيم كافران بسيارى در طى قرون متمادى به دين اسلام گرويدهاند ؟
ج - [ خير ، ] ظاهرا خطاب به يك طبقهء معهد و معين از كفار است ، نه تمامى كفّار ، به دليل اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را مأمور كرده از دين آنان بيزارى جويد و خطابشان كند كه شما هم از پذيرفتن دين من امتناع مىورزيد . « 2 »
س 1156 - آيا مىتوان گفت : كافرى كه منكر صانع است نيز مشرك است ؟
ج - [ بله ] حتى كافرى كه منكر صانع است نيز مشرك است ، زيرا با اينكه فطرت سادهاش حكم مىكند بر اينكه براى عالم صانعى است مع ذلك امر تدبير عالم را به دست ماده و يا طبيعت و يا دهر مىداند .
و ما اگر يكيك معاصى را تحليل و تجزيه كنيم خواهيم ديد كه برگشت تمامى گناهان به شرك است و هرگناهى اطاعت از غير خداست . « 3 »
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 82 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 20 ، ص 645 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 13 ، ص 108 . [ با تصرف ]