س 994 - مراد از « توفيهء اعمال » چيست ؟
ج - مراد از توفيه اعمال و پرداخت كامل اعمال به آنان ، پرداخت كامل نتيجه اعمال آنان و رساندن آثارى است كه اعمالشان به حسب نظام اسباب و مسببات دارد ، نه آن نتايجى كه خود آنان از اعمالشان در نظر داشتند ، و به اميد رسيدن به آن نتايج ، زحمت اعمال را تحمّل كردند ، دليلش هم اين است كه در اين نشأه از هرعملى آن نتيجهاى عايد صاحب عمل مىشود كه همهء اسباب و عوامل دستاندركار آن عمل ؛ براى آن عمل معيّن كردهاند ، نه آن نتيجهاى كه صاحب عمل در نظر گرفته ؛ و بر اين حساب بايد دانست كه چنين نيست كه هركس به هرآرزويى كه دارد برسد ، بلكه به آن نتايجى مىرسد كه عوامل مؤثر در زندگى و افعال او معين كرده باشند . « 1 » و زمام امور دنيا به دست خداى سبحان است ، و طبق آنچه سنت اسباب بر آن جريان دارد به هركس هرمقدار كه بخواهد مىدهد و هرچه را نخواهد نمىدهد ، هركه را بخواهد مقدم ، و هر كه را بخواهد عقب مىاندازد . « 2 »
[ س 995 - دادن ثواب از چه بابى است ؟ ]
س 995 - چون عمل بنده مانند خود او ملك خداست ، پس ثواب و پاداشى كه خداوند به اعمال صالحهء او مىدهد از باب فضل است نه
هامش
( 1 ) . ر . ك : سورهء شورى ، آيهء 20 ؛ سورهء اسرى ، آيهء 18 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 10 ، ص 260 و 261 . [ با تصرف ]