از مجموع اين احاديث به خوبى استفاده مىشود كه نمامى و سخن چينى از گناهان كبيره و بسيار خطرناك و سبب خسران و زيان دنيا و آخرت است كسانى كه مرتكب اين كار شوند و در ميان دوستان و خانوادهها جدايى افكنند هرگز روى بهشت را نخواهند ديد ، مگر اين كه توبه كنند و به جبران اعمال خويش بپردازند . در خلال اين روايات اشارات پرمعنايى به فلسفهء حرام بودن اين عمل و پيامدهاى آن شده بود كه در بحثهاى آينده مشروحتر مورد توجه قرار خواهد گرفت .
پيامدها و آثار سوء سخن چينى
بارها گفتهايم سرمايه اصلى يك جامعه اعتماد و اطمينانى است كه افراد با يكديگر دارند ، اين اعتماد متقابل سبب اتحاد صفوف و همكارى و تعاون در حد اعلا و پيشرفت جامعه در تمام زمينهها است .
اسلام كه اهميت فوق العادهاى به حفظ اعتماد عمومى و وحدت صفوف مىدهد هر چيزى را كه لطمهاى بر آن وارد سازد حرام شمرده و هر چه سبب تقويت آن گردد لازم مىداند ( گاه به طريق وجوب و گاه به طريق استحباب دعوت به آن كرده است ) .
بىشك نمّامى و سخن چينى از عوامل مهم تفرقه و ايجاد بدبينى در ميان افراد جامعه و سبب عداوت و دشمنى ، و گاه موجب متلاشى شدن خانوادهها است . به همين دليل در روايات بالا شخص نمّام و سخن چين ، شرورترين افراد جامعه شمرده شده است .
در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « ايَّاكُمُ وَ الَّنمائِمَ فَانَّها تُورِثُ الضَّغائِنَ ؛ از سخن چينى بر حذر باشيد كه سبب كينه و دشمنى است » . « 1 »
و در حديث ديگرى از همان بزرگوار آمده است : « ايَّاكَ وَ الَّنمِيمَةَ فَانَّها تَزْرَعُ الضَّغينَةَ وَ تُعَبِّدُ عَنِ اللَّهِ وَ النَّاسِ ؛ از سخن چينى بپرهيز كه تخم عداوت و دشمنى مىپاشد و انسان را از خدا و مردم دور مىسازد » . « 2 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحه 293 ، حديث 63 .
( 2 ) . غرر الحكم ، حديث 2663 .