الْمُمارَاةِ ؛ كانون شر لجاجت و كثرت جروبحثهاى بىمنطق است » . « 1 »
10 - اين بحث را با حديث ديگرى از سلمان فارسى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله پايان مىدهيم كه فرمود : « لا يُؤْمِنُ رَجُلٌ حَتَّى يُحِبَّ اهْلِ بَيْتى وَ حَتَّى يَدَعَ الْمِراءَ وَ هُوَ مُحِقٌّ فَقالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطابِ ما عَلامَةُ حُبِّ اهْلِ بَيْتِكَ ؟ قالَ : هذا ، فَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلى عَلِىِ بْنِ ابى طالِبٍ عليه السلام ؛ هيچ كس ايمان ( به من ) نمىآورد مگر اين كه اهل بيت مرا دوست دارد و مراء را هر چند حق با او باشد ترك كند . عمر ( در آنجا حاضر بود ) و گفت علامت محبت اهل بيت تو چيست ؟ پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : اين ( را دوست بدارد ) و با دستش بر ( شانه ) على عليه السلام زد . « 2 »
بىشك اين دو موضوع را كه پيغمبر اكرم در كلام خود به عنوان نشانه ذكر كرده است با هم رابطه دارد ، ممكن است رابطهاش اين باشد كه دلائل فضيلت على عليه السلام و اهل بيت عليهم السلام به قدرى روشن است كه اگر كسى اهل جدال و مراء و پرخاشگرى نباشد به حقيقت آن پى مىبرد .
* * * روايات در زمينهء نكوهش مراء بسيار فراوان است . ده حديثى كه در بالا ذكر كرديم گلچينى از ميان آنها بود و دقت در همين احاديث براى پى بردن به خطرات اين خلق و خوى نكوهيده و آثار اسفانگيز و مخرب آن در فرد و جامعه روشن است .
آثار و پيامدهاى جدال و مراء
تاكيدهاى فراوان كه در آيات قرآن و روايات متواتر اسلامى در مذمت جدال و مراء و جروبحثهاى پرخاشگرانه و بىمنطق وارد شده به خاطر آن است كه اولًا نخستين اثر منفى اين كار و اخلاق سوء پرده افكندن بر چهرهء حقايق است و بدترين حجاب را ميان انسان و درك حقايق ايجاد مىكند بهگونهاى كه گاه حتى
هامش
( 1 ) . غرر ، جلد 3 ، صفحه 376 ، حديث 4795 .
( 2 ) . سفينة البحار ، ماده « مَرَء » ؛ بحار الانوار ، جلد 27 ، صفحه 107 ، حديث 79 .