مىسازند .
در مجموع همانطور كه در روايات سابق خوانديم جدال و مراء يكى از چهار چيزى است كه قلب را مىميراند و روح انسان را بيمار مىسازد .
چه بهتر كه انسان بحثهاى خود را با ديگران با محبت و دوستى و تواضع و مهربانى و به صورت جستجوى حق برگزار كند كه هم از علم و دانش آنها بهره گيرد و هم آنها از علم و دانش او بهرهمند شوند و با كمك يكديگر بتوانند مطالب پيچيده را بشكافند و به واقعيتها برسند و اين همان جدال بر حق است .
انگيزههاى جدال و مراء
با توجه به رابطهء نزديكى كه در ميان صفات رذيله وجود دارد و غالب آنها با يكديگر مرتبطند و علت و معلول يكديگر محسوب مىشوند اين خلق و خوى نكوهيده يعنى جدال و مراء و پرخاشگرى بىمنطق نيز از صفات زشت ديگر سرچشمه مىگيرد .
1 - از عوامل مهم جدال و مراء كبر و غرور است كه به انسان اجازه نمىدهد به آسانى در برابر حق تسليم شود و او را وادار مىكند كه براى حفظ برترى جويى خود حق را از طريق جدال و مراء انكار نمايد لذا در حديثى از امام صادق عليه السلام از پدران بزرگوارش عليهم السلام نقل شده است كه فرمود : « انَّ مِنَ التَّواضُعِ انْ يَرْضى الرَّجُلُ بِالَمجْلِسِ دُونَ الَمجْلِسِ وَ انْ يُسَلِّمَ عَلى مَنْ يَلْقى وَ انْ يَتْرُكَ الْمِراءَ وَ انْ كانَ مُحِقّاً وَ لا يُحِبَّ انْ يُحْمَدَ عَلَى التَقْوى ؛ در اين حديث امام چهار چيز را نشانه تواضع دانسته : نشستن در هر جاى مجلس كه ميسّر باشد و سلام كردن بر هر كسى كه ملاقات مىكند و ترك مراء هر چند حق با او باشد و عدم خشنودى از ستايش ستايشگران در برابر تقوا » . « 1 »
2 - خودنمائى و اظهار فضل و رياكارى يكى ديگر از انگيزههاى جدال و مراء و جرّوبحثهاى پرخاشگرانه است كه بسيار متداول و معمول است به ويژه در مجلسى
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 2 ، صفحه 131 ، حديث 20 .