بىاعتبارى و بىآبرويى در ميان دوستان و آشنايان و در كل جامعه مىشود و بزرگترين سرمايههاى خويش يعنى اعتماد مردم را به كلى از دست مىدهد ، هم در پيشگاه خالق رو سياه است و هم در برابر خلق خدا ، و نمونههاى عينى آن در زندگى روزمره و در تمام طول تاريخ در برابر چشمان ما قرار دارد . آرى هرگاه انسان در اين امور بينديشد به يقين توان ترك اين رذيله را پيدا خواهد كرد . همين مضمون در حديثى از على عليه السلام نقل شده كه فرمود : « وَالْخُلْفُ يُوجِبُ الْمَقْتَ عِنْدَاللَّهِ وَ عِنْدَ النَّاسِ ؛ پيمان شكنى موجب خشم خداوند و خشم مردم مىشود » . « 1 »
به همين دليل در بسيارى از جوامع كه خبرى از دين و ايمان به خدا نيست سازمانها و شركتهايى ديده مىشوند كه مىكوشند قراردادها و پيمانهاى خود را با دقت اجرا كنند و گاه حتى فراتر از آن مىروند چرا كه راه بدست آوردن اعتماد مراجعين و در نتيجه جلب توجه و درآمد بيشتر را در اين كار ديدهاند و به راستى مطلب همچنين است .
اقسام عهد و پيمان
عهد انواع و اقسامى دارد و از يك نظر مىتوان آن را به سه قسم تقسيم كرد :
1 - عهد با خدا 2 - عهد با مردم 3 - عهد با خويشتن .
در عهد با خداوند بسيارى از فقهاء در كتب فقهى خود در كنار مباحث نذر ، بحث عهد را عنوان كردهاند و اگر كسى با خدا عهدى كند و صيغهء عهد را بخواند مثلًا بگويد : « عاهَدْتُ اللَّهَ انَّهُ متى شَفانِى اللَّهُ اصومُ ثَلاثَةَ ايَّامٍ اوْ اتَصَدَّقُ بِكُذا وَ كَذا ؛ با خدا عهد كرده كه هرگاه مرا از بيمارى شفا دهد سه روز روزه مىگيرم يا فلان مقدار صدقه مىدهم » ( صيغه عربى و يا فارسى تفاوتى ندارد ) بر او واجب است كه به عهد خود وفا كند و اگر مخالفت كند كفّاره دارد و كفارهاش بنا بر مشهور كفّاره روزه خوردن ماه مبارك رمضان است .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، نامهء 53 ( عهدنامه معروف مالك اشتر ) .