استحكام پيوندهاى اجتماعى قائل شده است و به يقين هر چيزى كه كمك به تقويت اين پيوندها كمك كند از نظر اسلام مطلوب و هر چيزى كه سبب تضعيف آنها گردد منفور است .
بديهى است نخستين چيزى كه سبب تقويت اين پيوندها و در نتيجه از شرايط عمدهء تعاون و همكارى اجتماعى است همين مسألهء پيمانها و عهدها است ، اگر مسألهء وفاى به عهد و ميثاقهاى فردى و بين المللى حتى براى يك روز كنار گذاشته شود شيرازهء زندگى بشر از هم گسسته مىشود و پيشرفت جامعهء انسانى عملًا متوقف مىگردد . به همن دليل در حديثى از امام امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « لاتَعْتَمِدْ عَلى مَوَدَّةِ مَنْ لا يُوفِى بِعَهْدِهِ ؛ به دوستى كسى كه پايبند به عهد خويش نيست اعتماد مكن » . « 1 »
اصولًا مىتوان ميزان موفقيت افراد را در زندگى به ميزان پايبندى او به عهدهايش ارزيابى كرد ، آنها كه وفادارترند عزيزترند . امير مؤمنان على عليه السلام در سخن ديگرى مىفرمايد : « الْوَفاءُ حِصْنُ السُّؤدَدِ ؛ وفاى به عهد قلعه ( محكم ) بزرگى و شخصيت است » . « 2 »
در نقطهء مقابل آن اگر پيمان شكنىها در سطح جامعهاى گسترش يابد همه نسبت به يكديگر بدبين و بىاعتماد مىشوند و رشتهء اتحاد آنها پاره مىگردد و به آسانى در برابر دشمن زانو مىزنند ، از همين رو در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : « اذا نَقَضُوا الْعَهْدَ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ ؛ هرگاه مسلمانها عهد و پيمان را بشكنند دشمن بر آنها مسلط مىگردد » . « 3 »
وفاى به عهد سرمايههاى ديگران را به سوى انسان سرازير مىكند ، و حتى در جهات مادى زندگى او رونق مىگيرد به همين دليل تمام دولتهاى جهان براى اينكه بتوانند از رونق اقتصادى خوبى برخوردار گردند سعى مىكنند به عهد و پيمانهاى خود پايبند باشند و الّا منزوى خواهند شد ، حتى در كشورهايى كه انقلاب رخ مىدهد و نظام جامعه به كلى دگرگون مىشود هنگامى كه انقلابيون زمام كشورى را
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، حديث 10290 .
( 2 ) . غرر الحكم ، حديث 1044 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 97 ، صفحه 46 ، حديث 3 .