به عهد را مىرساند ، زيرا رعايت و مراعات به معنى مراقبت كامل از چيزى است تا هيچگونه آسيبى به آن نرسد ، شخصى كه امانتى را پذيرفته ، يا عهد و پيمانى با كسى بسته بايد چنان مراعات كند كه هيچ گونه آسيبى به امانت و عهدش نرسد .
البته هم امانت مفهوم بسيار وسيعى دارد و هم عهد و پيمان كه در پايان اين بحث اشاره خواهيم كرد .
در سوّمين آيه دربارهء مسأله لزوم وفاى به عهد به تعبير تازهاى برخورد مىكنيم مىفرمايد : به عهد خود وفاكنيد كه از عهد سؤال مىشود » ( وَأوفُوا بِالْعَهْدِ انَّ الْعَهْد كانَ عَنْهُ مَسئُولًا ) .
مفسران براى جملهء « انّ العهد كان عنه مسئولًا » تفسيرهاى گوناگونى كردهاند ، يكى همان است كه در ترجمهء فارسى آن در بالا اشاره شد كه انسان مسئول است و عهد « مسئول عنه » است يعنى دربارهء وفاى به عهد از انسانها سؤال مىشود .
ديگر اين كه از خود عهد و پيمان سؤال مىشود ، همان گونه كه از مَوؤدَةُ ( نوزادان زنده به گور شده ) سؤال مىشود ، گويى اينها موجوداتى زنده و عاقلند و از خودشان سؤال مىشود كه آيا حق آنها ادا شده است يا نه ؟
و اين يك نوع معنى مجازى است كه براى تأكيد گفته شده است .
ولى تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد .
در ضمن بايد توجه داشت كه در سورهء اسراء از آيهء 22 تا 39 بخشى از مهمترين احكام اسلامى بيان شده ، از توحيد گرفته تا مسألهء حق پدر و مادر ، و از مسألهء قتل نفس گرفته تا زنا و خوردن اموال يتيمان ، و از وفاى به عهد گرفته تا مسؤوليتهايى كه چشم و گوش و دل بر عهده دارند ، و اين امر نشان مىدهد كه مسألهء وفاى به عهد در چارچوبهء اساسىترين احكام اسلام قرار گرفته است .
و جالب اين كه در پايان اين احكام مىفرمايد : « ذلِكَ مِما اوُحى الَيْكَ رَبُكَ مِنَ الْحِكْمَةِ ؛ اين ( احكام مهم ) از حكمتهايى است كه پروردگارت به تو وحى فرستاده است » .
* * *
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 247
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٧